'Laat de supporters maar komen'

De opbrengsten uit kledingmerk Daspu steken Braziliaanse prostituees in hun campagne voor arbeidsrechten. De nieuwe collectie is voor het WK geheel in voetbalstijl. 'Elftal, stop 'm erin!'

NITEROI - Een donkere vrouw met een enorme lichaamsomvang hijst zich in een zwart onderbroekje. Op de achterkant staat met glimmende zilveren letters 'Daspu'. Ze bekijkt zichzelf goedkeurend in een kleine spiegel en wurmt zich dan in een groen-geel voetbalshirt met daarop in zwarte letters: 'Ik ben een hoer, nou en?'

Het is zaterdagmiddag en enkele tientallen prostituees hebben zich verzameld op de stoep van een flatgebouw in Niteroi, een stad vlakbij Rio de Janeiro. Vier van de elf verdiepingen van het gebouw worden gehuurd door sekswerkers, die er in kamertjes van nog geen vier vierkante meter hun klanten afwerken.

Deze middag showen ze de nieuwe collectie van Daspu, een kledingmerk dat in 2005 is opgericht om de campagne voor arbeidsrechten van prostituees te financieren. De naam is een verbastering van Daslu, destijds het meest exclusieve en dure winkelcentrum van São Paulo. Vanwege het WK voetbal, dat over anderhalve week begint, zijn de shirtjes, shorts en lingerie geheel in voetbalstijl. 'Elftal, stop 'm erin!', staat op een kanariegeel shirtje. 'Ik speel naakt', staat op een ander.

'We zijn het beu om als slachtoffer te worden neergezet', zegt Joyce Oliveira, een 25-jarige vrouw die sinds acht jaar als prostituee werkt. 'Ik ben een harde werker, ik verdien respect, geen medelijden', zegt de moeder van twee kinderen. Oliveira studeerde voor maatschappelijk werkster, maar peinst er niet over ander werk te zoeken. 'Dit verdient veel te goed, ik wil eerst een huis kopen.'

Oliveira huurt een appartement op de derde verdieping van de flat. De woonkamer heeft ze omgebouwd tot een café, waar klanten hun keuze kunnen maken uit de tien vrouwen die in het appartement werken. Kakkerlakken lopen ontspannen rond tussen de lege bierflesjes op de plakkerige vloer. 'Het is nu een beetje vies', zegt Oliveira verontschuldigend. 'Maar voordat ik open ga, maak ik alles schoon.'

Ze toont vier kleine hokjes die ze met gipsen wandjes van elkaar heeft gescheiden. Op de grond liggen oude schuimmatrassen, aan de muur hangt een gebroken spiegel. Tien minuten met Oliveira of een andere vrouw kost tien euro. 'Dan is de service wel beperkt tot handwerk', legt ze op zakelijke toon uit. 'Voor 35 euro krijgen ze het hele programma.' De vrouwen betalen Oliveira een deel van de huur, de verdere verdiensten zijn voor henzelf.

Prostitutie is legaal in Brazilië. Het uitbaten van een bordeel is echter verboden, evenals het werk van pooiers. De activiteiten van Oliveira bevinden zich in een schemergebied omdat ze huur vraagt aan haar collega's. 'Maar wat moet ik dan?', zegt ze. 'De huur is duizend euro per maand. Dat kan ik niet alleen opbrengen. En als ik de anderen geen werkruimte aanbied, moeten ze gaan tippelen.'

'De huidige wetgeving dwingt vrouwen de straat op', zegt Jean Wyllys, Tweede Kamerlid in het federale parlement. Wyllys heeft een wetsvoorstel gepresenteerd dat het uitbaten van bordelen en het werk van pooiers legaliseert. 'Op voorwaarde dat de vrouwen minstens de helft van hun inkomsten zelf houden', aldus Wyllys. De wet geeft de sekswerkers ook recht op pensioen. 'Prostitutie is niet hetzelfde als uitbuiting', zegt hij. 'Sekswerkers moeten dezelfde rechten krijgen als andere arbeiders.'

De modeshow beneden is inmiddels in volle gang. Achter een voor de gelegenheid ingerichte bar staat een graatmagere prostituee bier te verkopen terwijl opzwepende muziek keihard uit de speakers klinkt. Voorbijgangers kijken verbaasd naar de vrouwen die uitdagend met hun heupen staan te draaien. 'Hey agent, zal ik een kogel in je kont stoppen?', schreeuwt een van de prostituees naar de militaire politie die van een afstandje de festiviteiten gadeslaat.

Vorige week viel de politie het flatgebouw binnen en arresteerde tweehonderd vrouwen die op dat moment aan het werk waren. Volgens de politie was er sprake van uitbuiting, maar ze hebben daarvoor nog geen bewijzen gepresenteerd. 'Ze hebben alles kapot geslagen', vertelt Oliveira. 'Ze hielden ons urenlang vast en dwongen ons tot orale seks.'

'De regering gebruikt altijd het argument van uitbuiting om prostituees het werk onmogelijk te maken', zegt Thaddeus Blanchette, professor aan de Federale Universiteit van Rio de Janeiro. De antropoloog doet al tien jaar onderzoek naar prostitutie in Brazilië. 'Ook nu in de aanloop naar het WK zijn er invallen in hoerenhuizen', zegt hij. 'Maar er is geen enkele reden om aan te nemen dat uitbuiting van prostituees toeneemt tijdens het WK.'

De modeshow heeft zich aan het einde van de middag verplaatst naar de straat, waar de prostituees joelend het verkeer blokkeren. 'Laat die buitenlandse voetbalsupporters maar komen', zegt een van de dames. 'Niks geen uitbuiting. Ze betalen meer dan onze reguliere klanten, en met een beetje geluk in dollars.'

Tijdens een partijtje voetbal voor de deur van het gemeentehuis, gaan de borsten bloot. Maria Nilce, een gepensioneerde prostituee die haar leeftijd niet wil vertellen, kijkt glimlachend toe hoe de vrouwen gierend van het lachen achter de bal aanrennen. 'Ik heb dertig jaar als hoer gewerkt', zegt ze. 'Er is niks mis mee. Prostitutie is liefde, maar dan voor geld.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden