Opinie

'Laat de koning van Marokko maar schuiven; hij is ònze slechterik'

Lente leidt, in Nederland en in de Arabische wereld, nu eenmaal niet altijd tot een mooie zomer, schrijft Bart Schut. Maar in Marokko bleef het relatief stil, tot dusver. Laat koning Mohammed maar schuiven.

Koning Mohammed VI van Marokko tijdens een toespraak in november vorig jaar. Beeld Reuters
Koning Mohammed VI van Marokko tijdens een toespraak in november vorig jaar.Beeld Reuters

Lente, het is een prachtig jaargetijde. Maar dat lente niet altijd tot een mooie zomer leidt, daar weten wij Nederlanders alles van tijdens deze donkere dagen. In Egypte weten ze dat nu ook. En in Tunesië. En in Libië. In Algerije wist men het al een tijdje. De verkiezing van moslimbroeder Mohamed Morsi tot president van Egypte is eens te meer bewijs dat de bevolking van de Maghreb nog niet aan democratie toe is.

Dit is overigens iets dat de intelligentsia van Marokko, het Noord-Afrikaanse land dat zich niet waagt aan revoluties of gevaarlijke democratische experimenten, al generaties weet. 'Natuurlijk willen we democratie, ook hier,' verzuchtte Ahmed Reda Benchemsi, toen hoofdredacteur van het onafhankelijke opinieblad TelQuel al in 2006, 'maar langzaam, een beetje, chwiya.' Hij had niet ongelijk, met democratie komt verantwoordelijkheid en hoeveel daarvan kun je verwachten in een land met bijna 50 procent analfabeten?.

Kijk naar de praktijk. Tunesië: de eerste vrije verkiezingen na de revolutie in 2011 leidden tot een glansrijke overwinning van de 'moderne' islamisten (is een beter voorbeeld van een contradictio in terminis denkbaar?) van Harakat an-Nadah. Hoe goed het daar nu gaat, is te zien op bloederige Youtube-video's. In Egypte haalden de fundamentalistische moslimbroeders en de nog radicalere salafisten samen dik 60 procent bij parlementaire verkiezingen. Nu ook de president een khoya is, houd je je hart vast voor de vrouwen en Koptische christenen in het land. In Libië zijn nog geen verkiezingen gehouden, maar als iemand geld wil zetten op een seculiere overwinning, neem ik die weddenschap ongezien aan.

Algerije
En wat gebeurde er ook weer in Algerije, in de jaren '90? In het kort: vrije verkiezingen, islamistische overwinning, ingreep door het leger, meer dan tien jaar burgeroorlog, 150.000 doden en choukran, bedankt. Dit tien jaar durende bloedbad is men niet vergeten in Algiers, vandaar dat het er angstvallig stil bleef toen de golven van burgerprotest over de Maghreb spoelden.

Ook in Marokko bleef het relatief stil, ook daar herinnerde men zich de slachtingen die de Gewapende Islamitische Groep (GIA) en het Algerijnse leger over en weer aanrichtten. Over één ding was men het eens, van Agadir tot Oujda en van Tanger tot Marrakech: Wij gaan ons buurland niet achterna.

Dus democratiseert Koning Mohammed VI mondjesmaat, beetje bij beetje, chwiya. Ja, de 'gematigde' islamisten leveren de premier na de verkiezingen van eind vorig jaar, maar de Marokkanen weten wie de touwtjes echt in handen heeft: De koning en de makhzen, de aristocratische elite in Rabat en Casablanca. Een nieuwe grondwet hier, wat democratisch ogende benoemingen daar, laat M6 - zoals de koning liefkozend wordt genoemd - maar schuiven.

En laat het buitenland hem vooral zijn gang gaan, hem niet voor de voeten lopen met ongetwijfeld goedbedoelde, maar gevaarlijk naïeve eisen tot hervormingen. De mateloos populaire koning (volgens overlevering een directe afstammeling van de profeet Mohammed) is en blijft een garantie voor de rechten van vrouwen, joden en iedereen in het land die weigert mee te doen aan de waanzin van de politieke islam. Doet M6 dat altijd even elegant? Nee. Heeft Marokko een brandschone reputatie als het gaat om mensenrechten, corruptie of sociale gerechtigheid? Natuurlijk niet. Maakt dat de koning tot een slechterik? Ik geloof van niet, maar zelfs al was het zo, zoals F.D.R. al zei: 'Hij is onze slechterik.'

Bart Schut is voormalig journalist van het Marokkaanse opinietijdschrift TelQuel. Twitter: @bpschut.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden