Laat de dood vooral een taboe blijven

Een begrafenis mag tegenwoordig niet meer getuigen van verdriet, maar moet vooral leuk en gezellig zijn. Liesbeth Wytzes zou met het oog op deze ontwikkeling graag zien dat het taboe rond de dood werd hersteld....

LIESBETH WYTZES

De dood is geen taboe meer, en dat zullen we weten ook. De beurs voor uitvaartondernemers in Utrecht was dit jaar ook voor het gewone publiek geopend.

Wie belangstelling heeft voor de nieuwste trends in houten jassen kon daar heen, want de tijd dat een simpele kist voldeed is voorbij. Er zijn kunstenaars die zich zelfs geheel hebben toegelegd op doodskisten en zo kan iedereen de hemelpoort door in een kist naar eigen smaak of ontwerp.

Ook aan kinderen is gedacht. Er waren schattige kistjes te zien, pastelkleurig en beschilderd met vrolijk dansende olifantjes en vogeltjes. Volgens de fabrikant moeten die kistjes worden gezien als een 'verlengstuk van de babykamer'. Verzorgd van de wieg tot in het graf, zullen we maar zeggen.

Wie bezwaren heeft tegen een kist kan zich laten verpakken in een moderne variant van de lijkenzak, waar in de Middeleeuwen alleen de armen in werden begraven. Maar het kan ook heel chique worden aangepakt.

Oudere, rijke inwoners van de Randstad werden onlangs opgeschrikt door een glanzende brochure van de Haagse uitvaartverzorger Van Stolkenburgh die de meest indrukwekkende rouwkamers bij iemand thuis kan inrichten. Compleet met baldakijn en draperieën. Zo mooi heeft opa er bij zijn leven nooit bijgelegen. Desgewenst wordt er zelfs een harpiste bijgeleverd.

Niets is deze ondernemer te gek. Zo doet het bedrijf aan beveiliging (helaas noodzakelijk tegenwoordig), stelt de media op de hoogte van het overlijden en levert een tekstschrijver aan voor de grafrede. Voor het vervoer van de rouwenden staat een 'vloot van Daimlers' klaar.

In Engeland bestaat sinds een jaar een drukbezochte winkel, gespecialiseerd in decoratieve urnen en doodskisten, ook leuk als boekenkast. De eigenares gaf haar moeder voor diens tachtigste verjaardag een blauwe doodskist die van binnen met roze gebloemde stof bekleed was. Daar zou ze te zijnertijd goed in uit komen.

Ook de dodenakker wordt geen rust gegund. Begraafplaatsen moeten laagdrempelige ontmoetingsplaatsen worden, compleet met haringkar en draaiorgel. Een dagje Zorgvlied of een uitje naar de Efteling, kies maar uit. Druk is het toch al op de begraafplaats, want wie van tevoren weet dat het einde in zicht is, zoekt tegenwoordig zijn eigen plekje uit.

Veel mensen vinden het een verbetering dat er nu zo open en bloot over begrafenisrituelen kan worden gepraat. Maar het is een beetje uit de hand gelopen. Dat erover gepraat wordt is één ding: dat de dood als een feestje wordt beschouwd is iets heel anders.

De tv-commercial van een uitvaartverzekering waarin een jonge man zelfs opgetogen roept dat zijn begrafenis een feestje moet zijn, maakt dat nog eens duidelijk.

Dood en begrafenis zijn volkomen terecht eeuwenlang een geheimzinnig taboe geweest. Het gaat hier tenslotte om de meest serieuze zaken die er zijn.

Het heeft ook helemaal geen zin een taboe te ontmaskeren, want mensen hebben nu eenmaal behoefte aan taboes. Zodra er eentje weg is duikt er ergens anders weer een op. En het nieuwe taboe is dat de dood niet verdrietig mag zijn, maar vooral leuk en gezellig.

Er is eigenlijk maar een groep mensen voor wie de openheid rond de dood goed is, en dat zijn de uitvaartverzorgers. Een permanente markt van één procent van de bevolking, het is de droom van elke ondernemer.

Begrafenis en crematie zijn van een sober en bescheiden ritueel verworden tot een ludieke gebeurtenis waarbij de dode over het graf nog wil laten zien hoe leuk en creatief hij is.

Daar staat de uitvaartondernemer handenwrijvend bij, want hoe gekker de dode het wil, hoe meer hij verdient. Van een gulden blijft nu eenmaal meer over dan van een kwartje.

Het idee dat zo'n kwezel van een uitvaartbezorger geld verdient aan andermans dood nadat hij hem eerst een peperdure kist heeft ingepraat, stemt niet erg vrolijk.

Het zou dus verreweg het beste zijn om weer terug te keren naar de oude spaanplaten kist, een paar kraaien met een hoge hoed op, wat stemmige muziek, flinke stukken hotelcake, een troostend woord van de dominee of pastoor en verder geen flauwekul.

Liesbeth Wytzes is journalist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden