Laat de beurs zijn zwaan sterven?

In 1957 ging de Koninklijke Luchtvaart Maatschappij (KLM) naar de beurs. Het nieuwe fonds werd verwelkomd als het moderne symbool van Hollands Glorie.


Onbescheiden, zoals de KLM toen was, werd meteen een notering aangevraagd in Amsterdam en op de beurs van Wall Street in New York. In Amsterdam werden voor 15 miljoen gulden nieuwe aandelen geplaatst, in New York zelfs voor 25 miljoen. Het geld was nodig voor de snelle uitbreiding van de vloot. KLM had toen al een enorm bedrag van 76 miljoen gulden aan kredieten opgenomen. Nu moest het eigen vermogen worden versterkt.


De blauwe zwaan werd een 'international', zoals dat toen heette. Het was de eerste dienstverlener die deze status kreeg naast de vier andere internationals destijds op het Damrak: Koninklijke Olie, Unilever, Hoogovens en de AKU, een van de voorlopers van Akzo.


De KLM kreeg zijn eigen hoek op de vloer van Beursplein 5, waar hoekmannen in die tijd op grond van ingediende orders de koersen bepaalden. 'Klemmen', zoals de aandelen werden genoemd, waren groeiaandelen. Ieder jaar stapten uiteindelijk meer mensen in het vliegtuig. De beursgang was een historische gebeurtenis, net als de aanschaf van de eerste jumbojet.


Ruim een halve eeuw later heeft de KLM haar vleugels uitgeslagen en is zij dankzij een fusie met de Franse nationale luchtvaartmaatschappij aanzienlijk groter geworden. Maar deze week werd bekend dat AirFrance KLM over drie weken geen deel meer uitmaakt van de AEX-index. KLM degradeert tot midkapper, lid van de 'lokale markt'.


De plek van AirFrance KLM wordt ingenomen door een onbekend Egyptisch bouwbedrijf met de naam OCI (Orascom Construction Industries), dat vorig jaar vanwege de onrust in het thuisland zijn toevlucht zocht bij de beurs in Amsterdam.


De 25 fondsen die de AEX vormen, worden een steeds bonter gezelschap. Bij de jaarlijkse herweging degraderen dit keer behalve AirFrance nog twee oer-Hollandse bedrijven met het predicaat koninklijk uit de hoofdindex: PostNL en Imtech. Dat heeft veel te maken met de samenstelling van de index waar al jaren over wordt gesteggeld.


In het verleden was de marktkapitalisatie doorslaggevend: het aantal uitstaande aandelen maal de koers. Maar sommige bedrijven met vaste aandeelhouders hadden veel aandelen uitstaan zonder dat er veel in werd gehandeld, zodat werd besloten de 25 AEX-bedrijven op grond van handelsomzet te selecteren. Maar ook dat was onbevredigend. Vorig jaar kwam daardoor ineens Imtech in de AEX; als gevolg van een fraudeschandaal werd er plotseling heel veel in gehandeld. Daarom werd in augustus besloten de selectiecriteria nog een keer aan te passen. Nu is de marktkapitalisatie weer het criterium, zij het dat het dit keer alleen om de marktkapitalisatie van de vrij handelbare aandelen gaat.


Leg dat eens uit aan een zwaan.


Reageren?


p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.