LAAT DE BESTEN STUDEREN

'DE Volkskrant zoekt redacteuren. Vereiste: het bezit van een VWO-diploma. Motivatie, ervaring en kennis van zaken doen niet terzake. Een gesprek maakt geen deel uit van de sollicitatieprocedure....

Zeker weten doe ik het niet, maar ik vermoed dat zo'n advertentie verbazing zou wekken. Zij druist immers in tegen de wijd verbreide gedachte dat een instelling niet alleen het volste recht heeft, maar er ook verstandig aan doet bij het aantrekken van medewerkers de kwaliteit van de kandidaten de doorslag te laten geven.

Toch acht de Volkskrant de dwaze procedure uit de fictieve advertentie wel geschikt voor het hoger onderwijs. Blijkens het hoofdredactionele commentaar van 3 juli vindt zij het grabbeltonprincipe bij de selectie van studenten namelijk aanbevelenswaardig.

Het commentaar is een van de vele reacties op het geval-Vernooy. Het gaat hier om een slim meisje uit Maassluis dat de Rotterdamse Erasmus Universiteit zonder loting wil toelaten tot de studie geneeskunde. Zij scoorde op haar eindexamen gemiddeld een 9,6 en leverde in haar vrije tijd waardevolle bijdragen aan wetenschappelijk onderzoek.

Desondanks maakt zij bij het huidige selectiesysteem een grote kans om uitgeloot te worden voor de studie. Vanwege de enorme hoeveelheid aanmeldingen voor geneeskunde valt namelijk de meerderheid van geïnteresseerden buiten de boot, hoewel knappe scholieren een iets grotere kans in de loterij hebben.

Het door de Erasmus Universiteit gehonoreerde verzoek van de ouders Vernooy hun dochter direct toe te laten heeft veel bijval geoogst, onder andere van de vereniging die opkomt voor de belangen van hoogbegaafden. Ook De Telegraaf snelde te hulp en voerde campagne voor Meike, het talentvolle meisje dat, zo bleek uit de fraaie foto's, gelukkig niet het typische bleke, bebrilde bolleboos-uiterlijk bezit.

Maar er was eveneens kritiek. Geklaagd werd over het onrechtmatige, willekeurige karakter van de voorkeursbehandeling en geprobeerd werd argumenten aan te dragen voor handhaving van de dobbelsteen als selectiemiddel.

Zo merkte Jos van Kemenade in Nova op dat het onbillijk zou zijn een jongen die in de laatste VWO-klas vanwege de ziekte van Pfeiffer niet zulke goede examencijfers had gehaald, minder kans te geven bij toelating tot de universiteit. Nu zou dit hypothetische voorbeeld ook aanleiding geven afstand te nemen van de weging bij loting (hogere cijfers, meer kans) die Van Kemenade gisteren op deze pagina nog verdedigde.

Bovendien ging de oud-minister gemakshalve voorbij aan de onderzoeken die aantonen dat over het geheel genomen wel degelijk een verband bestaat tussen goede eindexamencijfers en successen in het hoger onderwijs en vergeet hij dat tegenstanders van loting doorgaans ook graag door middel van andere instrumenten, zoals gesprekken, inzicht willen krijgen in de achtergronden en de motivatie van kandidaten.

Het betreft hier procedures die bij sommige HBO-instellingen al tot de goede gebruiken behoren. Waarom zou een universiteit niet net zoals hotelscholen en conservatoria mogen selecteren aan de poort?

Bij de voorstanders van de status quo lijkt een sterke afkeer te leven van de prestatiemoraal die haaks staat op het gelijkheidsdenken van de jaren zeventig, toen de loting werd geïntroduceerd. Van Kemenade spreekt over het risico van een cijferrace en minister Ritzen toont zich beducht voor extra druk op middelbare scholieren.

Maar wat is er eigenlijk tegen extra druk? Behalve Van Kemenade weet iedereen dat diegenen die met zesjes door het huidige Havo en Vwo zeilen, niet per se voldoende gekwalificeerd zijn voor het hoger onderwijs.

Het eerder genoemde Volkskrant-commentaar vindt het prima dat ook de 'zes-plus' medicijnen kan studeren omdat hij zou beseffen dat hij na inloting iets extra's moet meebrengen. Zou het echter niet beter zijn de middelbare scholieren, die er de afgelopen decennia in kwaliteit niet op vooruit gegaan zijn, al tijdens het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs te stimuleren tot betere prestaties?

Volgens het Volkskrant-commentaar probeert het stelsel van gewogen loting 'het evenwicht te bewaren tussen prestatie en rechtvaardigheid'. Rechtvaardig is kennelijk een systeem dat mensen, ongeacht hun capaciteiten, gelijk behandelt. Dit is een mooie rechtvaardigheidsconceptie als het gaat om basisvoorzieningen die een ieder toekomen. Het hoger onderwijs is, in tegenstelling tot wat Van Kemenade beweert, evenwel geen publiek goed 'waarop een redelijk gelijkwaardig recht van toegankelijkheid garandeerd is'.

Universiteiten en HBO-instellingen zijn elitaire instituten, bestemd voor de meest getalenteerden. Rechtvaardig is daar het belonen van diegenen die intelligenter zijn, harder werken en meer belangstelling tonen. Rechtvaardig is daar ook het geven van een zo groot mogelijke vrijheid om het kaf van het koren te scheiden en te investeren in the best and the brightest.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden