Laagterecord Nederlandse rente

Voor het eerst in de bijna tweehonderdjarige geschiedenis van het Koninkrijk der Nederlanden is de rente op tienjarig staatspapier onder de 2 procent gekomen.

VAN ONZE VERSLAGGEVERPETER DE WAARD

AMSTERDAM - Maandag zakte de marktrente voor Nederlandse staatsobligaties met een looptijd van tien jaar naar 1,970 procent. Zo ver bekend is de rente nog nooit zo laag geweest. En dat gebeurt op het moment dat Nederland een demissionair kabinet heeft en in een politieke crisis zit.

Samen met de dalende olieprijs is het een van de voordelen van de escalerende eurocrisis. De Nederlandse minister van Financiën zal hierdoor steeds minder hoeven te betalen voor obligaties waarmee geld wordt geleend voor het dekken van begrotingstekorten en het herfinancieren van oude schulden. De Jager kan zich hier niet erg blij over maken, want aan de andere kant dreigen miljardenverliezen als gevolg van een steeds moeilijker in de hand te houden eurocrisis.

In Duitsland, waar kanselier Merkel zondag door de kiezers in Noordrijn-Westfalen werd afgestraft, levert een obligatie - een bund - van tien jaar nog maar 1,475 procent rente op. Dat is nog bijna een half procentpunt minder dan in Nederland. Ook daar is de rente nog nooit zo laag geweest.

Ook de Duitse minister van Financiën kon maandag geen glimlach tonen. Wolfgang Schäuble zei bij zijn vertrek naar een vergadering in Brussel: 'Als Griekenland de euro verlaat, zal de prijs erg hoog zijn. Niet alleen voor Griekenland, voor iedereen.'

Ook de VS zijn ondanks de enorme schulden goedkoper uit dan Nederland. Maar zelfs daar neemt de ongerustheid over de gevolgen van de eurocrisis elke dag toe.

Beleggers stoten massaal hun obligaties in probleemlanden af, net als hun aandelen, en wisselen die in voor de obligaties van landen die als een veilige haven worden gezien: naast Nederland ook Duitsland en de VS. Door de grote vraag naar deze obligaties stijgen de koersen en zakken de rendementen.

Omdat de obligaties van zwakke landen als Spanje, Portugal en Italië massaal worden gedumpt, dalen de koersen daar en stijgen elke dag de rendementen. Beleggers durven er gezien het risico van een mogelijk faillissement echter niet in te stappen. Dit betekent dat de ministers van Financiën ook steeds meer kwijt zijn voor het herfinancieren van de schulden. Zij moeten bij elke nieuwe plaatsing van leningen een hoger rentetarief betalen. Hierdoor wordt de toekomst van de eurozone bleker.

De rente op Spaanse obligaties steeg maandag boven de 6,2 procent. Als die op 7 procent komt, zal Spanje volgens de verwachting een beroep moeten doen op het Europese noodfonds. Spanje kon maandag nog 2,9 miljard euro ophalen op de kapitaalmarkt, maar alleen voor korte termijn. Een lening met een looptijd van één jaar leverde 2,2 miljard op tegen 2,6 procent en een van achttien maanden 700 miljoen euro tegen 3,1 procent. Nederland betaalt voor leningen met een dergelijke korte looptijd tussen de 0,1 en 0,2 procent rente.

Econoom Paul Krugman zei te verwachten dat de eurozone binnen enkele maanden uit elkaar zal vallen. De Ierse activist Declan Ganley vergeleek de eurozone maandag met de Titanic. Hij voert een campagne tegen het euroreddingsplan voor Griekenland van december. Ierland zal als enig land hierover eind deze maand een referendum houden - een andere tijdbom onder de muntunie.

De crisis drukt wel de prijs van olie. Een vat Brent-olie - de duurste soort - kostte maandag 110 dollar. Twee maanden geleden was dat nog bijna 128 dollar. Oorzaak is de dreiging dat de economische activiteit als gevolg van de eurocrisis wereldwijd zal verminderen.

DE KEUZE IS DIE TUSSEN EEN 'GREXIT' OF EEN MARSHALL PLAN VOOR GRIEKENLAND

De directe kosten van een Grieks faillissement en uittreding uit de euro - in de Angelsaksische wereld nu een 'Greek exit' of 'Grexit' genoemd - worden geraamd op 400 miljard euro. Griekenland heeft nu 240 miljard euro aan leningen uitstaan bij de EU en het IMF. Daarnaast hebben de andere Europese centrale banken via het betalingssysteem Target 2 - het interbancaire systeem waar alle betalingen binnen de eurozone worden geregeld - nog 130 miljard euro tegoed van de Griekse centrale bank. Daar komt nog eens 25 miljard euro bij aan wat de Europese banken direct hebben uitgeleend aan Griekenland.

Dit blijkt uit een berekening van analisten van JP Morgan. 'Dit is een grote som maar dat kunnen de landen nog hebben', aldus de analisten. De grootste zorg is het besmettingsgevaar.

Een Grieks vertrek leidt er volgens JP Morgan toe dat internationale beleggers zich ook uit Spanje en Italië gaan terugtrekken. Dat gebeurt nu al op grote schaal, waardoor de spread (de rente-opslag vergeleken met Duits staatspapier) maandag opliep tot bijna 5 procentpunten. In de afgelopen negen maanden hebben ze al 200 miljard aan Italiaanse staatsobligaties (Italië heeft een veel hogere schuld dan Spanje) en 80 miljard euro aan Spaanse obligaties verkocht. Maar ze hebben daar nog 800 miljard uitstaan. Als Griekenland eruit is, zal de Europese Centrale Bank dit mogelijk moeten opkopen. Daarnaast hebben buitenlandse partijen nog 500 miljard euro aan obligaties van Spaanse en Italiaanse banken plus 300 miljard aan Spaanse en Italiaanse aandelen in bezit. Het zijn bedragen die de eurozone volgens JP Morgan zal nopen een Marshall Plan voor Griekenland op te stellen.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden