Laaggespannen verwachtingen waargemaakt op klimaattop Doha

De klimaattop in Doha is zaterdag geëindigd met een symbolische verlenging van het Kyotoprotocol en een paar magere afspraken over de benodigde vervolgstappen.

Activisten tijdens de klimaattop in Doha. Beeld afp

Kun je teleurgesteld zijn als de uitkomst precies overeenkomt met de laaggespannen verwachtingen? De jaarlijkse klimaatonderhandelingen werden afgesloten met een paar nieuwe afspraken met de hoogdravende titel The Doha Climate Gateway, maar de wereld zal er geen honderdste graad minder door opwarmen. De concreetste belofte was dat er volgend jaar in Polen een nieuwe klimaattop wordt gehouden.

Zaterdag mondde de top, de achttiende Conference of the Parties (COP18), na een paar stevige meningsverschillen uit in een akkoord waarmee de 192 landen volgend jaar verder kunnen. Het Kyotoprotocol, dat dit jaar afloopt, gaat een tweede fase van broeikasgasreducties in die tot 2020 zal duren. Bovendien beloofden een paar Europese landen, waaronder Nederland, nieuwe financiële klimaatsteun aan ontwikkelingslanden.

Karig
Beide uitkomsten waren karig volgens de meeste waarnemers. De landen die nog meedoen aan een nieuwe ronde van het Kyotoprotocol (Europa en Australië) stoten samen nog geen 15 procent van de wereldwijde broeikasgassen uit. Hun reductiebeloften zijn zuinig: Europa wil over acht jaar 20 procent minder uitstoten dan in 1990, wat weinig inspanning zal kosten omdat het nu al op 18 procent zit. Australië is nog cynischer met een belofte van een half procent minder CO2 in 2020. Kyoto is vooral symbolisch.

De twee jaar geleden in Cancún vastgelegde afspraak dat de gemiddelde temperatuur op aarde niet meer dan 2 graden mag stijgen, is daarom zeer onrealistisch. De uitstoot van broeikasgassen is sinds 1990 met meer dan 50 procent gestegen, terwijl voor de eerste Kyotoperiode (die dit jaar afloopt) een reductie van 5,2 procent was afgesproken.

Bijkomend probleem in Doha waren de miljoenen uitstootrechten die de Oost-Europese landen over hebben van de eerste Kyotoperiode. Als deze reserves gewoon zouden mogen worden ingezet, zouden de Europese reductiebeloften helemaal weinig betekenen. Brussel wilde deze hot air-ballon laten leeglopen, maar Polen lag lange tijd dwars: de emissierechten zijn geld waard. De Europese klimaatcommissaris Connie Hedegaard vond een uitweg door veel Europese landen te laten beloven dat ze de Poolse emissierechten niet zullen kopen.

Die uitweg werd pas vrijdagnacht gevonden. Het verdeelde Europa had een week lang geen vuist kunnen maken en verspeelde zo ook de goodwill die het vorig jaar tijdens COP17 in Durban van de ontwikkelingslanden had gekregen. Met name China profiteerde daarvan. Het kon zich ouderwets als aanvoerder van de ontwikkelingslanden profileren en zo wederom voorkomen dat het offers moet brengen. De Verenigde Staten keken toe hoe Europa de verwijten naar zich toe kreeg geslingerd.

Kleine vooruitgang
Dat is niet geheel terecht: verdeeld of niet, Europa doet tenminste iets, ook op het financiële vlak. In Kopenhagen werd drie jaar geleden afgesproken dat de ontwikkelingslanden vanaf 2020 jaarlijks 100 miljard dollar aan klimaathulp tegemoet kunnen zien. De afgelopen drie jaar werden overbrugd met een soort opstartbedrag (fast track money) van 30 miljard, maar in Doha moest de route naar die 100 miljard per jaar worden uitgestippeld. Veel toezeggingen kregen de ontwikkelingslanden daarvoor niet, maar de beloofde sommen (waaronder 200 miljoen euro van Nederland) zijn iets. Ook werd afgesproken te praten over een fonds voor 'verlies en schade' door klimaatverandering. Dat dit voorstel niet werd geblokkeerd door de Amerikanen wordt als een kleine vooruitgang gezien - al is ook hier nog niets concreets toegezegd.

Verder werden afspraken gemaakt over een werkplan naar 2015, als er een verdrag moet liggen dat vanaf 2020 het Kyotoprotocol zal opvolgen, maar dan met reductiebeloften van alle landen. VN-leider Ban Ki-moon zette een punt op de agenda in 2014, als alle wereldleiders bij elkaar komen voor een principeakkoord. Dit om te voorkomen dat ze pas op het laatste moment worden ingevlogen om alles rond te breien, zoals drie jaar geleden in Kopenhagen gebeurde en wat tot een mislukking leidde.

Volgens klimaatcommissaris Hedegaard hebben de onderhandelaars in Doha 'de brug overgestoken' van het oude Kyotoprotocol naar een nieuw klimaatsysteem. 'Het was niet gemakkelijk, noch comfortabel, en het ging ook niet erg snel. Maar we zijn aan de overkant.' Volgens europarlementariër en klimaattopveteraan Bas Eickhout was het vooral 'een procedurele COP', waarin een beetje is opgeruimd. 'De top van 2013 in Polen wordt echt een lastige.'

Activisten tijdens de klimaattop in Doha. Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.