Kwetsende kunst als mening over mening

Het virtuele ‘museum voor kwetsende kunst’ ging afgelopen weekeinde online, met bloedorgies en swastika’s...

amsterdam Of je naar een still uit een splattermovie zit te kijken. Of een foto van een uit de hand gelopen bodypaint-orgie. Maar het bijschrift vermeldt doodleuk dat het een ‘installatie’ betreft van de Oostenrijkse kunstenaar Hermann Nitsch. Wat je ziet zijn inderdaad mensen. Waar ze tot over hun oren in liggen te spartelen is inderdaad echt bloed.

Kunst die ‘heibel’ veroorzaakte, zoals ook de orgie van Nitsch eind jaren negentig deed, is sinds afgelopen weekend opgenomen in het Museum voor Kwetsende Kunst. Een virtueel ‘museum’, speciaal opgericht voor kunstwerken die de gemoederen stevig hebben beziggehouden, of dat nog steeds doen. Opnamecriteria: ‘iemand’ moet gezegd hebben dat het kunst is, en er moet gedoe over geweest zijn: van ingezonden stukken op opiniepagina’s tot – in het ergste geval – een moord op de kunstenaar (Theo van Gogh).

‘En alles wat daar tussenzit’, zegt initiatiefnemer Joep Schrijvers. ‘Belangrijk is wel dat het niet de intentie moet zijn geweest om te choqueren.’

Schrijvers (51), publicist en ex-voorzitter van de Amsterdamse afdeling van het Humanistisch Verbond, wilde vooral een plek waar deze heibelkunst te zien is. Niet als pure provocatie, eerder als statement. Van geslachtsdelen tot swastika’s tot de paus als travestiet in Miss Kitty van Paolo Schmidlin: het is volgens Schrijvers altijd een kunstwerk waardoor een groep mensen zich gekwetst voelt. ‘Niet het individu, maar het gezag dat zo’n individu heeft wordt aan de kaak gesteld, en dát kunnen sommige groepen blijkbaar niet hebben.’ Dat het museum veel kunstwerken bevat met religieuze inspiratie, kan te maken hebben met de ‘humanistische vooringenomenheid’, geeft Schrijvers toe, ‘maar we selecteren er zeker niet op’.

Schrijvers heeft kritiek op de museumdirecteuren en galeriehouders die tentoonstellingen voor aanvang al censureren of zelfs afgelasten ‘uit angst’ voor gevolgen. Kunst, vindt hij, is een mening over een andere mening. En die valt nu eenmaal binnen die veelbesproken vrijheid van meningsuiting.

Die opvatting zou in elke vrijzinnige, open samenleving een plek moeten krijgen, vindt Schrijvers, ongeacht de gevolgen. ‘Wat mij betreft kan er niet genoeg gekwetst worden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden