Kwetsbare kosmos van Herbert Curiël

Omdat nu eenmaal niet elke dag de zon kan schijnen nu maar weer eens een minder prettige mededeling uit het 24ste International Filmfestival Rotterdam: helaas is de nieuwe film van Herbert Curiël toch niet dat wonderschone meesterwerk geworden als hijzelf misschien gedroomd had....

PETER VAN BUEREN

Van onze verslaggever

Peter van Bueren

ROTTERDAM

De inmiddels alweer 67-jarige regisseur is een trouwe bezoeker van het festival. Vóór, tijdens en na elke voorstelling pleegt hij eenieder die het wel of niet horen wil deelachtig te maken van zijn opvattingen over de wereldcinema. Tot tegen zonsopgang houdt hij zijn lichaam lenig op de dansvloer van de disco, alwaar hij meestal als één na laatste bezoeker afscheid neemt, om zich na een korte nachtrust weer om negen uur te melden bij een van filmzalen. Een onverwoestbare festivaltijger, die het allemaal heeft meegemaakt, maar elke keer weer brandt van verlangen om een nieuw godswonder uit Taiwan, Sri Lanka of Kazachstan te aanschouwen.

Af en toe staat hij aan de andere kant. Dan mag vriend en vijand zich verdiepen in een van zijn eigen werken, zoals dit jaar de 'docu-fictieve non-film' Krima/Kerime. In de festivalcatalogus staat dat het verhaal van de film over een onmogelijke liefde gaat. 'Maar de film bevat aanmerkelijk meer: het wereldkampioenschap voetbal 1994; de voortdurende stroom voor menselijk geweld vluchtende vrouwen en kinderen; de 'vierde wereld' binnen onze landsgrenzen; de inslagen van kometen op Jupiter; onze kwetsbare positie in de kosmos; het zapsyndroom van de televisie; de collectieve drang naar vernietiging van alles dat leeft; machtsmisbruik en verraad in een zieke, ongeneeslijk boze buitenwereld.'

Me dunkt, en we dachten nog dat die film van Frans Weisz ingewikkeld was!

Herbert Curiël heeft met Het jaar van de kreeft en Rituelen bewezen een vakman te zijn die door anderen aangedragen stof heel fatsoenlijk kan ordenen in een bekwaam gemaakte film. Zodra hij echter vanuit zichzelf begint te vertellen wat er loos is met mens en wereld stromen gevoelens in een ongebreidelde overdosis naar buiten, als een opgezwollen Maas die buiten zijn oevers treedt. Aangezien in Rotterdamse bioscopen geen evacuatieplannen voorhanden zijn is het kiezen of delen: wegwezen of in de waterval van Herbert verzuipen.

En dat, terwijl het verhaal van Krima/Kerime de eenvoud zelf is. Een Turks meisje in Haarlem heeft een blank schoolvriendje. Hun ouders vinden dit maar niets. De vader van het meisje probeert haar naar Turkije te ontvoeren om haar uit te huwelijken en bij de ouders van de jongen zijn de discipelen van Janmaat niet vergeefs op bezoek geweest. In Pingjum zoekt het stelletje onderdak en het lijkt allemaal nog aardig af te lopen, tot in een rommelig slot alles alsnog in elkaar stort en de wereld vergaat. Het simpele gegeven wordt eenvoudig verteld en door merendeels amateurs wiselvallig gespeeld.

Maar Curïel wil deze dorpsliefde toch graag verheffen tot een kosmisch niveau. Hij begint met een beeld van de sterrenhemel, waar de Almachtige spreekt met een Engeltje. De oude schepper van mens en heelal ziet het niet meer zitten en wil de aarde uit elkaar laten spatten, wanneer Engeltje niet binnen anderhalf uur (precies de lengte van de film - ook toevallig!) bewijst dat de mensheid wèl deugt. Steeds komen die stemmen terug, zoals er ook een stem weerklinkt van de Italiaanse geleerde Lorenzaccio, die af en toe een levenswijsheid bijdraagt. Dan zit er ergens nog een vrouw voor de televisie, en wat zij ook zapt, het is alom ellende, met vooral veel mensen die vluchtend een heengaan zoeken.

Te veel allemaal en als film weer veel te weinig. Krima/Kerime is helaas nogal simplistisch uitgevallen, hij barst van de goede bedoelingen, maar is van eenzelfde aard als de oproep om te geven voor het Nationale Rampenfonds: 'Vorig jaar Somalië en nu weer die watersnood.'

Van een geheel andere aard is het technische experiment van Frank Diamand, Trajectory. Diamand heeft tweeëntwintig minuten ruimtelijke muziek van Henry Brant gecombineerd met beelden van landschappen en schilderijen van Eduard Flor. Dat klinkt heel mooi, dankzij een Dolby Stereo Digital Surround-systeem. Je hoort van alle kanten de muziek op je afkomen, terwijl je ogen verwend worden door mooie plaatjes: een bioscoopconcert dat wellicht de muziekliefhebber zal aanspreken, maar verder niets met film te maken heeft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden