Kwetsbaar tribunaal

DE verschijning van een valse getuige in de zaak tegen Dusan Tadic heeft de kwetsbaarheid blootgelegd van een tribunaal dat recht probeert te spreken in een mijnenveld van scherp botsende politieke belangen....

Het tribunaal is doelwit geworden van manipulatie door Bosnische functionarissen, die een zich in hun macht bevindende gevangene trainden om een van a tot z gelogen getuigenverklaring af te leggen. Onduidelijk is nog of die poging een op leugens gebaseerde veroordeling te bewerkstelligen ook de zegen had van de politieke leiding in Sarajevo.

Vooral in dat geval dreigen forse complicaties. Niet alleen rust op de contacten tussen het tribunaal en de regering in Sarajevo voortaan de hypotheek van een fundamenteel wantrouwen; de poging tot manipulatie in de zaak-Tadic is ook gefundenes Fressen voor de (Bosnisch) Servische en (Bosnisch) Kroatische autoriteiten om terug te komen op hun toch al met de grootste tegenzin verleende medewerking.

Tadic is zeker niet de voornaamste verdachte die in staat van beschuldiging is gesteld. Hij geldt als 'kleine vis', een van de vele uitvoerders die zich in de beruchte concentratiekampen liederlijk zouden hebben misdragen. Juist de beschikbaarheid van getuigen en van de verdachte zelf bewogen het tribunaal ertoe zijn zaak prominent te behandelen, als een voorbeeld voor het type misdaden dat aan de orde is. Als de zaak-Tadic als een plumpudding ineenzakt, is dat voor het tribunaal een zware tegenslag.

Het navrante is dat het tribunaal zelf eigenlijk niets te verwijten valt. De valse getuige is ontmaskerd, door toedoen van de verdediging die hiervoor de ruimte heeft gekregen. Het tribunaal heeft zich uiteindelijk juist niet ontvankelijk getoond voor manipulatie. Evenmin is afbreuk gedaan aan de hoofddoelstelling: het bevorderen dat individueel rekenschap wordt afgelegd over de misdaden tegen de menselijkheid die in Bosnië-Herzegowina zijn gepleegd om zo het geschokte rechtsgevoel te helpen herstellen.

In Dayton is dit onderkend als essentiële voorwaarde om tot duurzame vrede en verzoening tussen de bevolkingsgroepen te komen. In de praktijk schoot de medewerking van zowel IFOR als de diverse betrokken autoriteiten in de regio (met de regering in Sarajevo naar het leek als uitzondering) ernstig tekort. Hoofdverdachten als Karadzic, Mladic en anderen lopen vrij rond. Vooral dat maakt de kans van het tribunaal om recht te spreken miniem.

Het zou tragisch zijn als door de bizarre anticlimax in de Tadic-zaak de internationale druk om de hoofdverdachten in Den Haag te krijgen, verder vermindert. Want dit belangrijke experiment met onafhankelijke internationale rechtspraak verdient geen roemloos einde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden