PROFIEL

Kwelgeest Jean-Marie Le Pen houdt het voor gezien

Volgens Jean-Marie Le Pen heeft zijn dochter hem 'op een absoluut schandalige wijze behandeld'. 'Ik schaam mij dat ze mijn naam draagt', aldus Le Pen senior. Hij werd gisteren geschorst als lid van zijn eigen Front National. Dit profiel schreef Peter Giesen onlangs over Jean-Marie Le Pen:

Jean-Marie Le Pen met zijn kleindochter Marion Maréchal-Le Pen.Beeld reuters

De vadermoord is geslaagd. Jean-Marie Le Pen trekt zich met tegenzin terug als kandidaat voor de regionale verkiezingen in Provence-Alpes-Côte d'Azur. Zijn uitspraken over de gaskamers en maarschalk Pétain rechtvaardigen geenszins alle tumult, vond hij. Maar: 'Het Front National vertegenwoordigt de breekbare hoop van Frankrijk op overleving. Ik zal niets doen wat die hoop in gevaar kan brengen', zo liet hij vanuit zijn kasteeltje in de Parijse voorstad Saint Cloud weten.

Waarschijnlijk mag hij in het Europarlement blijven zitten, maar dat zal een schrale troost zijn. Jean-Marie Le Pen wilde in de schijnwerpers staan, ook al liep hij daarmee zijn dochter voor de voeten. Op 86-jarige leeftijd werd zijn ego hem politiek fataal.

Op sterven na dood

Datzelfde ego maakte het Front National groot. In 1972 was extreem-rechts op sterven na dood. Het Front National bundelde een hopeloos gezelschap van politiek daklozen: veteranen uit Indochina, aanhangers van Frans Algerije, traditionele katholieken, neofascisten, oud-SS'ers, fans van maarschalk Pétain. Op zoek naar een krachtige leider met politieke ervaring kwam het rariteitenkabinet bij Jean-Marie Le Pen uit.

In de jaren vijftig had de Bretonse visserszoon al in het parlement gezeten voor de populistische partij van Pierre Poujade. Een machistische houwdegen die in Indochina en Algerije vocht. Een van zijn specialiteiten was de provocatie, zo liet hij in 1955 al zien in een legerkrant. 'Frankrijk wordt geregeerd door homo's', schreef hij. 'Sartre, Camus, Mauriac.'

Marine Le Pen groeide ontegenzeggelijk op in een kleurrijke omgeving. Na de scheiding van haar ouders poseerde moeder Pierrette naakt in Playboy om Jean-Marie dwars te zitten.

Opa steunt kleindochter, nichtje van Marine

Marion Maréchal-Le Pen (25) wordt de nieuwe lijsttrekker in de regio Provence-Alpes-Côte d'Azur. Ze is de dochter van Jean-Marie Le Pens middelste dochter Yann en zegt 'tante' tegen Marine Le Pen. In 2011 werd Maréchal voor de Vaucluse in de Assemblée Nationale gekozen, als jongste parlementariër uit de Franse geschiedenis. Jean-Marie steunt zijn kleindochter, die politiek dicht bij hem staat. Binnen het Front bestaat een tegenstelling tussen het noorden en zuiden van Frankrijk. Doorgaans zijn de zuidelijke frontisten economisch liberaler en cultureel conservatiever dan hun noordelijke partijgenoten. Ook zijn ze cultureel conservatiever. Praktiserend katholiek Maréchal liep mee in de demonstraties tegen het homohuwelijk, in tegenstelling tot Marine Le Pen.

Moeizaam van start

Het Front National ging zeer moeizaam van start. Bij de presidentsverkiezingen in 1974 haalde Le Pen 0,7 procent. In de jaren tachtig kwam de doorbraak. De reden was simpel: het FN was de enige partij die het taboe op immigratie doorbrak. Daardoor werd de partij vooral populair onder lager opgeleiden, die zich verwaarloosd voelden door de politieke elite. 'Het zijn niet de partijen die de kiezers beïnvloeden, zoals vaak wordt gedacht, maar omgekeerd', schrijft de geograaf Christophe Guilluy in zijn boek La France Périphérique. 'Het Front National is niet op zoek gegaan naar arbeiders, het zijn de arbeiders die het Front hebben gebruikt om te protesteren tegen de globalisering en hun zorgen over de migratiestromen tot uitdrukking te brengen.'

Die nieuwe FN-aanhangers vormden een heel ander publiek dan de neofascisten en oud-SS'ers waarmee het Front begon. Zij zaten niet te wachten op uitspraken van Jean-Marie Le Pen als: 'De Duitse bezetting was niet bijzonder onmenselijk, afgezien van een paar onvermijdelijke vergissingen.' Hoe groter het Front werd, hoe sterker Jean-Marie een hinderpaal werd in Marines streven de partij te 'ontdemoniseren'.

Andere stijl

Zal het Front National echt een andere partij worden nu vader Le Pen met pensioen is gestuurd? De stijl is anders, maar zijn de ideeën dat ook? Voor een deel is dat zeker het geval. Vader Le Pen is een antisemiet, zijn dochter werd 'onberispelijk' genoemd door de voorzitter van de belangrijkste joodse organisatie in Frankrijk. Vader Le Pen maakte verkeerde grappen over homo's, zijn dochter werkt nauw samen met homoseksuelen als Florian Philippot en Steeve Briois. Tot ongenoegen van menige partijveteraan: 'Jouw dochter omringt zich met flikkers, dat bevalt me niks', zei een oude kameraad tegen Jean-Marie.

Toch zien historici en politicologen op allerlei punten een aanzienlijke continuïteit tussen vader en dochter. 'Massa-immigratie brengt onze identiteit in gevaar en brengt een steeds zichtbaardere islamisering met zich mee', zei Marine bijvoorbeeld. Het FN wil de immigratie terugbrengen van 200 duizend naar 10 duizend per jaar. Ook onder Marine Le Pen kiest het Front voor la préférence nationale, de nationale voorkeur. Fransen krijgen de voorkeur bij een baan en een huurwoning. Daarbij moet worden aangetekend dat veel migranten de Franse nationaliteit hebben.

Marine Le Pen (L) met haar vader Jean-Marie Le Pen in 2014.Beeld reuters

Autoritaire lijn

Een andere constante is een autoritaire lijn. Zo wil Marine Le Pen niet alleen de hoofddoek, maar ook het kruis en het keppeltje op straat verbieden. Geen inbreuk op de individuele vrijheid, zei ze tegen Le Monde, maar een logische consequentie van de laïcité, het Franse secularisme: 'Je mag ook niet naakt over straat lopen, dat is toch ook geen inbreuk op de vrijheid?'

Het Front National 'ontdemoniseert' mede doordat zijn ideeën minder schokkend worden gevonden dan twintig jaar geleden. Niet zelden worden ze in verwaterde vorm overgenomen door de gevestigde partijen. In zo'n situatie is het niet handig om over de gaskamers te beginnen.

Jean-Marie Le Pen kon het niet laten, verslaafd aan reuring, een man die bijna fysiek onmachtig is om de tweede viool te spelen. De familiesoap lijkt nu even ten einde, maar de laatste zin van zijn verklaring van gisteren stelt niet helemaal gerust: 'Zo lang God me het leven zal schenken, zal ik op mijn strijdpost blijven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden