NieuwsConsumentengedrag

Kwartaalcijfers CBS: consument stoort zich nog niet aan crisis en blijft lustig kopen

De cijfers die het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) dinsdag bekendmaakte van de omzet in de detailhandel over het derde kwartaal tonen een optimistisch consumentengemoed. De winkeluitgaven – on- en offline – namen met 9,2 procent toe ten opzichte van het derde kwartaal van 2019. Dat is de grootste toename sinds het CBS in 2005 begon met meten.

De pakketbezorger van Post NL heeft zijn handen vol aan het toegenomen aantal pakketten door de stijging van het onlinewinkelen.Beeld Arie Kievit

Uit de cijfers blijkt hoe de coronacrisis en de lockdownmaatregelen consumptiepatronen hebben veranderd. De euro’s die dit jaar niet opgingen aan vakantie, kroeg, restaurant, museum of bioscoop, vonden een weg naar andere branches (zie kader, red.). Met name winkels voor woon- en kookartikelen, deden uitstekende zaken. Internetverkopen stegen met 38 procent.

De uitgaven gaan ten koste van andere sectoren, zegt Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het CBS: ‘In het tweede kwartaal zagen we dat mensen geen geld konden of wilden uitgeven aan de horeca, vakanties, taxiritten, vliegreizen, kappers, sportscholen, vormen van recreatie. Voor het derde kwartaal is het beeld nog niet compleet, maar het zal me niet verbazen als dat vergelijkbaar is.’

Bestendig geloof

Wie kijkt naar de vaak dubbelcijferige groei, zou nog een andere ontwikkeling kunnen ontwaren: een tamelijk bestendig geloof in de tijdelijkheid van de crisis. Grote ontslaggolven hebben het land nog nauwelijks overspoeld, met dank aan tientallen miljarden euro’s staatssteun. Mogelijk is de angst voor langdurige economische tegenspoed nog niet zodanig dat consumenten massaal de hand op de knip houden om reserves op te bouwen.

Dat ligt iets genuanceerder, zegt Van Mulligen. ‘Het consumentenvertrouwen nam in oktober af, ook onder invloed van een nieuwe lockdown. Wij meten dat door te kijken naar twee dingen: het vertrouwen in de economie over het algemeen, en in de eigen financiën. Veel mensen maken zich wel zorgen over dat eerste, maar merken dat nog niet in hun eigen portemonnee; zzp’ers worden hard getroffen, maar werknemers in loondienst gaan er ook dit jaar vaak op vooruit. Dus dan kun je best een nieuwe televisie of keuken kopen.’

Atypische crisis

Bovendien is er geen sprake van dalende huizenprijzen, zoals bij de economische crisis in 2008. Van Mulligen: ‘Als dat gebeurt, gaan mensen heel snel de uitgaven terugschroeven. Maar dit is een heel andere, een beetje een atypische crisis.’

De groei in de detailhandel is echter niet groot genoeg om te compenseren voor alle branches waar inkomsten afnamen of wegvielen. In juli en augustus, de meest recente gemeten maanden, daalden de consumentenuitgaven als geheel wel degelijk. In augustus gaven Nederlanders gezamenlijk 6 procent minder uit dan een jaar eerder.

Waarschuwing

De kwartaalcijfers komen op dezelfde dag als een waarschuwing van de Autoriteit Financiële Markten: de coronacrisis kan blijvende economische schade veroorzaken en langdurige effecten hebben op de arbeidsmarkt.

Daarmee rekening houden lijkt Van Mulligen verstandig, ook voor consumenten. ‘De gedachte dat er volgend jaar een vaccin is en dat de overheid tot die tijd de boel wel draaiende houdt, is geruststellend. Maar ook een tikje naïef. Er zijn geen garanties voor zo’n toekomst.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden