Kwart nabestaanden heeft te lijden onder nieuwe wet

Ze is tien jaar weduwe, heeft een dochter van twaalf jaar. Werkt, zoals het gros van de Nederlandse moeders parttime: twintig uur per week....

JOSE SMITS

Van onze verslaggeefster

José Smits

DEN HAAG

Na 1 januari 1998 krijgt ze zevenhonderd gulden minder, heeft ze berekend. Een uitkering wordt voortaan verlaagd of ingetrokken als de nabestaande inkomsten uit werk heeft, een vut-uitkering of een WAO- of WW-uitkering. Deze Leidse weduwe kocht een paar jaar geleden een huis. Ze stond er, toen ze de hypotheek sloot, niet bij stil dat haar uitkering deels zou wegvallen.

Ook het echtpaar uit de Achterhoek had dat nooit gedacht, toen ze spraken over de hoogte van hun levensverzekering moest zijn. Met de AWW als basis kon de polis beperkt blijven. Dachten ze. Twee jaar geleden overleed de man. De vrouw verzorgt kinderen van zeven, vijf en drie jaar en is bang dat ze een lagere AWW-uitkering krijgt doordat ze parttime werkt, terwijl de kosten van kinderopvang doorgaan.

Het gros van de nabestaanden verliest uitkeringsrechten omdat ze inkomsten uit werk hebben. Een kleine groep moet de uitkering inleveren omdat ze samenwonen. Ook daarover ontving de Eerste Kamer brieven. Bijvoorbeeld van de man die klaagde dat er situaties zijn waarin een weduwe en weduwnaar samenwonen, die straks allebei hun uitkering kwijtraken en terugvallen op een enkele WAO-uitkering.

De Eerste Kamer kreeg de afgelopen weken ruim honderd brieven van weduwen en een enkele weduwnaar die de toekomst somber inzien. De kamerleden die de angst en frustratie van de weduwen tot de hunne maakten, werden door het kabinet gesust met de mededeling dat driekwart van de bestaande weduwen niets van de wijzigingen zal merken.

Een kwart merkt het dus wel en dat zijn 26.700 vrouwen. En dan zijn er nog weduwnaars: 21.500. Van hen verliezen 16.800 hun uitkering geheel of gedeeltelijk. Totaal 43.500 bestaande weduwen en weduwnaars zullen dus 'iets merken'.

Achtduizend verliezen de uitkering volledig doordat ze samenwonen. Tweeduizend verliezen de uitkering volledig doordat hun inkomsten uit werk meer bedragen dan 3838 gulden per maand. Dat is de grens waarbij de AWW-uitkering volledig wordt gekort. De rest verliest een gedeelte van de uitkering.

De meeste nabestaanden verliezen hun uitkering doordat ze onder de nieuwe inkomentoets vallen. De oude wet kende een uitkering toe, ongeacht andere inkomsten in de oude veronderstelling dat nabestaanden behoeftige weduwen zijn. Steeds meer vrouwen werken, weet het kabinet, dus wordt het 'recht op een wettelijke uitkering op minimumniveau voorbehouden aan nabestaanden die niet in staat worden geacht om in het eigen inkomen te voorzien'. Maar inkomsten uit werk worden gedeeltelijk vrij gelaten om betaald werk niet te ontmoedigen.

De weduwe uit Goeree-Overflakkee die de Eerste Kamer schreef, snapt dat wel. 'Maar waarom moet dat betekenen dat ik als 50-plusser van mijn AWW-uitkering 640 gulden moet inleveren omdat ik 2156 gulden per maand verdien, terwijl een kennis van mij, óók weduwe, haar hele uitkering mag houden terwijl haar man haar een particulier pensioen van zesduizend gulden per maand naliet?'

Dit verschil in behandeling heeft in Tweede en Eerste Kamer geen rol gespeeld. Wel is steeds gewezen op het verschil tussen nabestaanden met inkomsten uit werk en nabestaanden met een vut-, WAO- of WW-uitkering. Van inkomsten uit werk werd een deel (de helft van het minimumloon plus een derde van het bedrag daarboven) niet met de AWW-uitkering verrekend.

Het kabinet vindt dat verschil logisch: Het is niet wenselijk twéé uitkeringen naast elkaar te verstrekken. Tegelijkertijd geldt dat betaald werk moet worden aangemoedigd, niet het hebben van een uitkering.

Het kabinet hoopt vanaf 1998 een bezuiniging te hebben bereikt van 1,3 miljard gulden. Het grootste deel wordt verdiend met de kortingen op de uitkeringen van huidige ontvangers. Volgend jaar al zullen er ook nieuwe weduwen en weduwnaars zijn die merken dat ze gene enkel recht hebben; ieder die na 1949 is geboren krijgt nog slechts een uitkering als hij of zij kinderen verzorgt.

Het kabinet verwacht als gevolg van die uitsluiting in 1998 al twee tot drieduizend weduwen die een beroep op de bijstand doen omdat hun partner wegvalt en ze zelf niet werken. Dat aantal zal snel groeien.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden