Kwart inkopers bij overheid maakt mogelijke fraudegevallen mee

De helft van de inkopers bij de overheid heeft aanbestedingen meegemaakt waarbij van de wettelijke regels werd afgeweken. Een op de vier inkopers heeft vermoedens van fraude door ambtenaren of leveranciers.

Beeld anp

Dit blijkt uit een onderzoek van Aeves, een adviesburo voor inkoop, verkoop en marketing in de publieke sector, onder inkopers bij gemeenten, rijksoverheid, onderwijsinstellingen en provincies. Aanleiding voor het onderzoek zijn recente corruptieaffaires bij inkoopafdelingen van politie en defensie.

Daarbij zijn politiefunctionarissen geschorst als gevolg van een lopend onderzoek naar mogelijke integriteitsschendingen bij de aanschaf van 13 duizend politiewagens. Ook zijn medewerkers van defensie op een zijspoor gezet omdat ze worden verdacht van corruptie bij de inkoop van legervoertuigen.

'Geen incidenten'

Aeves-directeur Wim Nieland zegt dat de enquête onder inkopers laat zien dat integriteitsproblemen bij politie en defensie 'geen incidenten zijn, maar aan de lopende band gebeuren - bij tal van overheidsinstellingen'. Zo geeft een kwart van de 217 geïnterviewde inkopers aan dat zij aanbestedingen hebben meegemaakt waarbij de leveranciers proberen te frauderen, of waarbij ambtenaren gevoelig bleken voor avances vanuit de markt.

'De inkopers zitten permanent in een lastig parket', zegt Nieland. 'Een tijdverslindende Europese aanbesteding is bestuur en politiek vaak een doorn in het oog, en kost ook nog eens veel geld. Intern krijgen inkopers te horen dat ze tempo moeten maken, en dat het goedkoper moet. Intussen staan leveranciers aan de deur te rammelen in de hoop de klus te krijgen.' Volgens Nieland is het hemd soms nader dan de rok. 'Wij horen dat er onder tafel enveloppen met geld of reisjes worden aangeboden. Tegelijkertijd zijn inkopers doodsbang om fouten te maken. In dat krachtenveld moeten zij opereren.'

Onderlinge controle

Ondanks de alarmerende indicaties van frauduleus handelen zegt driekwart van de ondervraagden dat de integriteit bij aanbestedingen de laatste jaren is gestegen, bijvoorbeeld als gevolg van toegenomen onderlinge controle. Het onderzoek laat zien dat meer dan 90 procent van de inkopers zijn of haar collega aanspreekt op niet integer gedrag. Tegelijk geven de inkopers aan dat een beleid rond 'integriteitsmanagement' veelal ontbreekt.

Volgens fraudeprofessor Marcel Pheijffer bevestigt de enquête het beeld over de corruptiegevoelige positie van veel inkopers. 'Vele affaires van de laatste jaren, zoals de bouwfraude, lieten zien dat er met aanbestedingen werd geknoeid', aldus de Nyenrode-hoogleraar. 'Iedereen weet inmiddels hoe het moet en er bestaat ook veel beleid op dit terrein, maar dat wil niet zeggen dat het wordt gevolgd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden