'Kwaliteit niet beter na ziekenhuisfusies'

Ziekenhuisfusies leiden niet tot betere kwaliteit van zorg en ook niet tot lagere kosten. Bestuurders zeggen dat de kwaliteit van de zorg toeneemt bij een fusie of samenwerking waarbij behandelingen op één locatie worden geconcentreerd. In werkelijkheid willen ze vooral hun strategische positie ten opzichte van omringende ziekenhuizen versterken en efficiencywinst behalen.

Beeld Thinkstock

Dit concludeert het Consortium Onderzoek Kwaliteit van Zorg in een recent verschenen onderzoeksrapport.

Lippendienst
'Het kwaliteitsargument is alleen maar lippendienst', zegt Jany Rademakers van het NIVEL uit Utrecht, die het onderzoek leidde. Het consortium, waarvan ook onderzoekers van de universiteiten van Nijmegen en Rotterdam deel uitmaken, heeft geen bewijs gevonden voor de gangbare opvatting dat de kwaliteit altijd beter is naarmate een dokter meer patiënten behandelt. Ook zetten de onderzoekers vraagtekens bij het argument dat concentratie leidt tot kostendaling. Fusies gaan vaak gepaard met verhuizing, of nieuwbouw. Ook dat kost geld, zeggen ze.

Aanleiding voor het onderzoek was de golf van ziekenhuisfusies die in 2011 begon en nog altijd niet is uitgewoed. Vorig jaar keurde de Nederlandse Mededigingsautoriteit (NMa) zeven fusies goed. Voor dit jaar worden er opnieuw zeven verwacht, terwijl de scepsis toeneemt of de zorg daar wel beter van wordt.

Ziekenhuisbestuurders die zeggen dat samengaan de kwaliteit verbetert, moeten die claim eerst waarmaken, vindt het consortium. Dat is een steun in de rug voor minister Schippers van Volksgezondheid, die vandaag met de Tweede Kamer debatteert over haar wetsvoorstel om ziekenhuizen te dwingen hun plannen kwalitatief beter te onderbouwen in een 'fusietoets'. Die zou moeten worden afgelegd bij de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) omdat de NMa, die nu over fusies beslist, niet naar kwaliteit kijkt maar alleen naar de keuzevrijheid voor de patiënt.

Volgens Rademakers is er geen hard bewijs dat er minder patiënten overlijden als hun arts meer ervaring heeft. 'Dat is er alleen voor operaties bij slokdarm- en alvleesklierkanker, het repareren van de buikslagader, hartchirurgie bij kinderen en de behandeling van hiv en aids. Bij andere behandelingen zijn de resultaten wisselend. Of het is niet onderzocht.' Het consortium heeft ook onderzocht of de kwaliteit in geconcentreerde afdelingen voor onder meer verloskunde, liesbreukoperaties en borstoperaties beter is geworden, maar geen bewijs gevonden.

Voortschrijdend inzicht
De Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen NVZ schrikt niet van de bevindingen van de onderzoekers. 'Het is hun mening. Er is voortschrijdend inzicht bij het beoordelen van kwaliteit. Dat nemen we mee in ons overleg met de ziekenhuizen', aldus een woordvoerder.

Het viel de onderzoekers op dat patiënten en cliëntenraden vrijwel geen rol spelen bij een fusiebesluit. Rademakers: 'De loyaliteit van patiënten, ook jongeren, met de dokter en het ziekenhuis is best groot. Als die zeggen dat het beter is als de arts meer patiënten opereert, zijn ze geneigd het daarmee eens te zijn. Onze boodschap is dat ze zich kritischer moeten organiseren, zodat ze echt als countervailing power kunnen optreden tegenover ziekenhuisbestuurders. Er bestaat weinig inzicht in de kwaliteit van zorg. En die fusies denderen maar door.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden