Kwaliteit en bereik zijn nu eenmaal moeilijk te rijmen

Het was de eerste keer dat de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) zich zo duidelijk uitsprak. Meer nadruk op journalistiek, cultuur, educatie, drama en evenementen - minder zendtijd voor amusement, sport en human interest. Toen NPO-voorzitter Henk Hagoort deze woorden sprak tijdens zijn laatste nieuwjaarsrede stonden omroepbazen in de rij om hem te bekritiseren.

Jan Slagter van Omroep MAX, Jan de Jong van de NOS en Peter Kuipers van de TROS - ze vonden het allemaal een rampzalig plan. Sport en amusement, dat is juist wat Nederland bindt. Maar zoals Hagoort terecht opmerkte: 'Wie met minder geld alles wil doen, doet alles half. Met deze prioriteiten willen wij onze impact garanderen.'

Vandaag vindt op het Malieveld in Den Haag de demonstratie plaats tegen de bezuinigingen op de publieke omroep. Boven op de 200 miljoen euro van het vorige kabinet, kort Rutte II nog eens 100 miljoen op het mediabudget. De VVD en De Telegraaf winden zich intussen op over omroepmedewerkers die - met ons belastinggeld! - worden doorbetaald om te staken. Ook de campagnespotjes in de eigen zendtijd wekken ergernis op.

Donderdag debatteert de Tweede Kamer over de nieuwe bezuinigingsronde. Kamerleden zeggen nu al dat een demonstratie de plannen niet zal veanderen. Het verwachte aantal van 3.500 demonstranten zal ook niet veel indruk maken. Maar de inhoudelijke invulling van het plan moet nog bepaald worden.

De discussie spitst zich toe op de vraag of de NPO al dan niet entertainment moet bieden. Waarom programma's uitzenden die de commerciëlen ook kunnen uitzenden? Boer zoekt vrouw, Vive La Frans, Lingo - hoe onderscheidt de publieke omroep zich van de commerciëlen met dit soort programma's?

'Het is een permanente spanning', zegt Jo Bardoel, hoogleraar journalistiek en media aan de Radboud Universiteit. 'De NPO wil kwalitatief hoogstaande programma's uitzenden, maar ook zo veel mogelijk mensen bereiken. Bij wet zijn slechts vier pijlers vastgelegd: informatie, cultuur, educatie en verstrooiing. Maar in de wet staat ook dat de publieke omroep een groot bereik moet hebben onder een breed publiek. Die twee doelstellingen zijn niet altijd te rijmen.'

Het belang van kijkcijfers mag niet voorop staan bij de NPO, maar het kan zeker ook niet verwaarloosd worden, zo bleek vorige week uit een onderzoek van adviesbureau Boston Consulting Group (BCG), dat in opdracht van staatssecretaris Sander Dekker (VVD, Media) is uitgevoerd. Want slechte kijkcijfers leiden tot minder reclame-inkomsten en dalende oplagen van omroepgidsen. Dekker stelt daarom voor om met een wetswijziging programmaonderbrekende reclame mogelijk te maken bij de publieke omroep.

'Het is een neerwaartse spiraal', zegt Huub Wijfjes, bijzonder hoogleraar mediageschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. 'Minder subsidie, minder reclame-inkomsten, minder kijkers - op een gegeven moment blijft er niets meer over. Meer reclame zou - afgezien van het feit dat het concurrentievervalsing is - desastreus zijn. Het zou uniek in de wereld zijn: het enige land waar je tijdens programma's van de publieke omroep gestoord wordt door reclame. Dat is juist wat kijkers niet willen. Je moet een sterker profiel aanzetten als publieke omroep. Niet meer op de commerciële zenders gaan lijken.'

Bardoel: 'Als de NPO marginaliseert naar een smalle omroep dan krijg je een situatie als in Amerika. PBS heeft daar een marktaandeel van zo'n 3 procent. De NPO bereikt nu eenderde van de televisiekijkers.'

Dus toch meer amusement en minder nadruk op de kerntaken? Wijfjes: 'Ik vind het een onzinnige discussie. De publieke omroep verkoopt een totaalproduct, net als een krant. Je gaat niet zeggen dat de Volkskrant sport voortaan over laat aan De Telegraaf. Zo werkt het niet.'

Hoe het wel moet, horen we misschien begin volgend jaar. Over de vraag hoe de NPO zijn maatschappelijke functie kan blijven vervullen en zich verder kan onderscheiden buigt een commissie van de Raad voor Cultuur zich onder leiding van Inge Brakman, oud-voorzitter van het Commissariaat voor de Media. Op 31 januari brengt de commissie een advies uit. Breder, smaller of helemaal geen aparte omroepen meer - dat kan natuurlijk ook.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden