Kwaliteit dankzij quota

Het gaat ten koste van de kwaliteit. Dat is althans de grote angst rond verplichte quota op de arbeidsmarkt – zoveel procent van de (top)banen naar vrouwen, gehandicapten of allochtonen....

Evelien Tonkens

Lijdt de kwaliteit hier onder? De redenering van Noorse mediamagnaat Hegnar, fervent tegenstander van de maatregel, is veelzeggend. Hegnar beschouwt zichzelf als slachtoffer van de maatregel. ‘Ik heb onlangs een derde van de aandelen van uitgeverij Gylendal gekocht. Normaal gesproken ben je dan verzekerd van een plaats in de raad van bestuur. Nee, zei de grootaandeelhouder: ik moet een vrouw aannemen. Hij gebruikte het quotum om mij buiten de deur te houden. Ik heb namelijk geschreven dat hij een slechte bestuurder is’.

Hegnar dacht zichzelf dus te kunnen inkopen in de top. Hij verwachtte niet vanwege zijn kwaliteiten te worden aangenomen, maar vanwege zijn geld: omdat hij zoveel aandelen had gekocht. Het quotum voor vrouwen stak daar een stokje voor. De maatregel doorbrak dus het old boysmaar vooral het big money network. Het vrouwenargument bood een prettig excuus om Hegnar ondanks zijn geld niet aan te nemen. Zijn kritiek op de topman was de eigenlijke reden, meent hij zelf, maar om dit niet te hoeven toegeven, werd het vrouwenargument van stal gehaald. Zonder gezichtsverlies konden de mannen nu met elkaar overeenkomen dat het helaas niet kon. De ware reden, dat men zijn geld, zijn kritiek en zijn kwaliteiten niet moest, kon verzwegen blijven.

Dat is misschien wel het grootste risico van quota: niet dat ze ten koste van de kwaliteit gaan, maar dat ze het old boys network sociaal bijeenhouden. Dat ze als glijmiddel gebruikt worden om conflicten tussen de old boys uit de weg te gaan. ‘Sorry kerel, ik had je graag aangenomen, maar het mag niet van de wet.’

Bij Hegnar leidt het quotum er toe dat kwaliteit eindelijk echt gaat tellen, aangenomen vrouwen zich niet zoals hij kunnen inkopen en dus op kwaliteit moeten concurreren. Maar elders dan? De vraag of de kwaliteit eronder lijdt wordt nooit gesteld als vrouwen, gehandicapten of allochtonen buiten de deur gehouden worden. Nooit zegt iemand zonder handicap dat hij geen baan wil hebben waar gehandicapten van buitengesloten zijn, omdat hij dan vreest niet vanwege zijn kwaliteiten te worden aangenomen. Ook in beroepen waar geen vrouw of allochtoon te vinden is, leiden de witte mannen helemaal niet aan een collectief minderwaardigheidscomplex omdat zij ‘alleen maar’ zijn aangenomen omdat ze man zijn.

In Nederland hebben we nauwelijks ervaring met officiële quota, maar wel met inofficiële, met name voor vrouwen. De meeste politieke partijen reserveren sinds een jaar of tien een fors percentage plaatsen op kandidatenlijsten voor vrouwen. Bijvoorbeeld door verkiesbare plaatsen om en om door mannen en vrouwen te laten bezetten. Geen enkel probleem, verzekerde een lid van de kandidatencommissie van een grote fractie in de Tweede Kamer mij eens. Er zijn zoveel getalenteerde en gekwalificeerde vrouwen! Alleen had hij ontdekt dat je anders naar hen moest luisteren. Mannen scheppen doorgaans geweldig op. Ze vertellen wat ze allemaal kunnen, ook als het nergens op gebaseerd is. Vrouwen zijn overdreven bescheiden en vertellen vooral wat ze allemaal niet kunnen, ook als dat nergens op gebaseerd is. Bij de selectie moet je dat verschil dus meewegen. En dat werkt. Ooit klachten gehoord over het niveau van de vrouwelijke leden van de Tweede Kamer? Of van de vrouwelijke ministers? Het is geen issue, ze zijn gemiddeld niet slechter of beter dan de mannen. Alle zorgen over lagere kwaliteit zijn ongegrond. Wel cruciaal is wanneer de kweekvijver waar men dan uit kan putten reeds veel vrouwen, gehandicapten en allochtonen bevat. Vooral vrouwen zitten elkaar daar nog wel eens in de weg. Hoewel ‘de hardwerkende Nederlander’ onze nieuwe nationale held is, spreken vooral moeders nogal eens meewarig over de hardwerkende, ambitieuze moeder. Heel anders dan over de hardwerkende, ambitieuze vader. Voor een goed gevulde kweekvijver moet die dubbele moraal doorbroken. Noorwegen laat het zien: Jongerius’ voorstel verdient alsnog applaus en steun. Niet alleen van de PvdA maar van de hele Tweede Kamer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden