'Kwaliteit blijft een wezenlijk element'

De wetenschap moet nauwer samenwerken met het bedrijfsleven. De plannen daartoe krijgen vorm, en er valt best mee te leven, vindt NWO.

De angst van sommige academici dat de door het kabinet opgelegde samenwerking met het bedrijfsleven via de topsectoren ten koste zal gaan van de wetenschappelijke kwaliteit, kan van tafel. Dat is de conclusie van Jos Engelen, bestuursvoorzitter van wetenschapsfinancier NWO. Woensdag gingen de officiële spelregels voor dat soort samenwerking naar de Tweede mer, ondertekend door alle betrokkenen.


Opgelucht?

'Het juiste woord is: tevreden. Deze regels voor procedures en budgetten geven aan dat wetenschappelijke top-kwaliteit een wezenlijk element moet zijn van onderzoek via de topsectoren. Beoordeeld zoals NWO dat gewend is te doen. Inclusief transparantie en de mogelijkheid om bezwaar te maken tegen beslissingen.'


NWO honoreert nu ook maar eenvijfde van alle voorstellen van onderzoekers. U gaat dus soms ook iets afwijzen waarover de topsector enthousiast is?

'Dat zou kunnen ja, sterker: dat gaat gebeuren. En dat staan dan waarschijnlijk ook wel haaks op de manier waarop die dingen in het bedrijfsleven worden geregeld. Maar we zijn eruit gekomen.'


U hebt als hoeder van de wetenschap gewoon gewonnen.

'Het waren stevige gesprekken, maar iedereen staat hier achter. NWO, VNO-NCW, het MKB, de overheid. Deze regels zijn ook een signaal van wederzijds vertrouwen. In elkaar en het beleid.'


Is NWO dan nu ook een verklaard voorstander van het topsectorenbeleid, voor meer economische overwegingen bij het wetenschapsbeleid?

'NWO is niet óm - maatschappelijke thema's speelden altijd al een rol in onze programma's. En toen de topsectoren er kwamen, hebben we gezegd: die moeten een onderdeel van onze strategie worden. Een onderdeel. Waar het om gaat is dat helder is hoe het NWO-geld voor de topsectoren mag worden ingezet in publiek-private samenwerking op onderzoeksgebied. En hoe dus niet.'


U wordt wel geacht 275 van uw 625 miljoen per jaar binnen de negen topsectoren te spenderen. Meer dan eenderde van al uw geld, en dus ook voor disciplines die nooit in een topsector zullen passen.

'Van die 275 miljoen is 100 miljoen voor directe samenwerkingen met bedrijven, dus ook met hun financiële inbreng. En 175 miljoen is voor fundamenteel onderzoek dat binnen de topsectoren valt. Maar er is dus ook 350 miljoen voor vrij onderzoek en al het andere.'


Volgens sommigen toch een behoorlijk greep in de kas van de fundamentele Nederlandse top-wetenschap.

'Wat er vooral aan de hand is, is dat de FES-gelden uit de aardgasbaten uit het wetenschapssysteem zijn gehaald door het kabinet Rutte I. Dat is 400 miljoen per jaar minder, en dat maakt dit natuurlijk niet opeens goed.'


Die aardgasbaten voor grote onderzoeksprogramma's leken ook altijd iets willekeurigs te hebben.

'Het geld was belangrijk. Maar ik zal niet zeggen dat het overal per definitie even effectief was. In die zin kun je volhouden dat afschaffing van de FES ook verfrissend heeft gewerkt.'


In het regeerakkoord van Rutte II kreeg u als NWO wel 100 miljoen erbij, juist vanwege de topsectoren.

'En als dat niet gebeurd was, zou dat een goede reden zijn geweest om ons op onze positie te beraden. Echt waar. Maar daar zijn we ver van gebleven. Het budget van NWO is daardoor min of meer stabiel gebleven. Het wordt alleen anders ingevuld, dat wel. Maar steeds met het oog op wetenschappelijke topkwaliteit.'


Er wordt gepraat over weer een bezuinigingsronde van 6 miljard. Gaat u daaraan ontkomen?

'Die extra compensatie van 100 miljoen kwam destijds voort uit de zogeheten kenniscoalitie van onder meer universiteiten NWO, KNAW, universiteiten en werkgevers en werknemers. Daarin snijden is onacceptabel, dan gaan deze spelregels en afspraken ook van tafel, vrees ik.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden