Kwalificatie 'dom' is grafrede voor stabiliteitspact

ALS ZELFS de hoogste hoeder van de Europese Verdragen, Commissievoorzitter Romano Prodi, het stabiliteitspact 'dom' vindt, dan wordt het wellicht tijd om te beginnen aan de necrologie ervan....

Met de uitspraken van Prodi, deze week in de Franse krant Le Monde, lijkt het duidelijk dat het pact in deze vorm zijn langste tijd heeft gehad. De patholoog zal er in zijn sectie rekening mee moeten houden dat de overeenkomsten van het pact niet bestand bleken tegen de harde werkelijkheid, waarin grote lidstaten meer macht hebben dan kleine en uiteindelijk straffeloos overeenkomsten aan hun laars kunnen lappen.

Het stabiliteitspact bepaalt dat de eurolanden hun begrotingstekort niet boven de 3 procent van het bruto nationaal product mogen laten oplopen. Daarnaast hebben de eurolanden zich verplicht om op 'middellange termijn' te streven naar een evenwicht op de begroting.

Nota bene de grote voorvechters van het verdrag, de Duitsers, maakten in februari de eerste inbreuk. Eurocommissaris Solbes wilde dat de Duitsers een formele waarschuwing kregen, maar met een onbeschaamd spelletje machtspolitiek wisten zij dat te voorkomen.

Daarop besloten de regeringsleiders ook dat de vraag wat nou precies die 'middellange termijn' voor het begrotingsevenwicht inhield, in hun voordeel opnieuw beantwoord moest worden. Eerst werd 2004 geopperd om het 'onhaalbare 2002' te vervangen, later werd dat op instigatie van de Fransen zelfs 2006.

Solbes moet op dat moment hebben gedacht beter voor de kudde te kunnen uitlopen dan er telkens opnieuw door ingehaald te worden. Nog geen maand geleden stelde hij voor de datum van 2006 te formaliseren: dan zou elk euroland een begrotingstekort van nul moeten hebben. De Europese ministers van Financiën gingen akkoord met een licht herziene versie van dat voorstel. Op één na: de Franse minister van Financiën, Francis Mer, die verklaarde dat 'begrotingsbeleid nog steeds in de hoofdsteden, en niet in Brussel, gemaakt' wordt. Zo'n botte afwijzing van de Europese gedachte zijn de Brusselse diplomaten en ambtenaren niet gewend.

Maar Mer legt natuurlijk wel de vinger op de wonde. De lidstaten zijn autonoom in hun economisch beleid. Tot groot chagrijn van Prodi en andere overtuigde Europeanen, die al jaren pleiten voor het verschuiven van de macht op dit terrein naar Brussel. Prodi voegde daar in zijn interview met Le Monde nog dit argument aan toe. Het is rigide om een constructie in stand te willen houden waarbij het begrotingsbeleid in handen is van de lidstaten, het monetaire beleid in handen van een centrale instantie (de Europese Centrale Bank) en er feitelijk geen koppeling bestaat tussen beide, onmisbare elementen van economisch beleid.

De reacties op Prodi's verhaal waren voorspelbaar: liberalen en christen-democraten in het Europees Parlement zijn 'verbijsterd', de kleine lidstaten reageren woedend, terwijl de socialisten, Fransen, Duitsers, Italianen en Portugezen positief reageren op de 'flexibele en verstandige' houding van de Commissievoorzitter.

Nu het pact uit officiële hoek 'dom' is genoemd, kan het tegelijk 'dood' verklaard worden. Want de Franse en Duitse kiezer zal nu helemaal niet meer begrijpen waarom er strenge bezuinigingen nodig zijn om te voldoen aan een pact dat eigenlijk een samenraapsel van domme afspraken is. Het wordt daarom hoog tijd, zeggen de meeste economen, dat Europa zich buigt over een alternatief dat wél geloofwaardig is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden