'Kustgemeenten shopten uit resultaten studie'

AMSTERDAM - Zijn windmolens voor de Nederlandse kust zó lelijk dat strandgangers er spontaan voor op de loop gaan? Die vraag is wetenschappelijk onderzocht en het antwoord is 'ja'. Dat zeggen althans de kustgemeenten Wassenaar, Katwijk, Noordwijk en Zandvoort en de organisatie van recreatieondernemers Recron.

17 tot 20 procent van de vakantiegangers ziet af van strandbezoek wanneer daar op korte afstand een windmolenpark zou staan, concluderen de studies die in opdracht van de kustgemeenten zijn gemaakt. Dat kost miljoenen aan niet-uitgegeven euro's en komt omgerekend neer op een verlies van 6.000 banen, schreven de kustgemeenten onlangs aan minister Kamp van Economische Zaken.

Maar hoe betrouwbaar zijn die cijfers? De claim van 6.000 verloren banen klopt in elk geval niet, zegt onderzoeker Jaap Bovens van Buck Consultancy, die het onderzoek voor de kustgemeenten heeft geschreven. 'Dat is een beetje geshopt uit de resultaten', denkt hij. Volgens zijn rapport gaat het om de helft: 3.000.

Dit zijn verdwenen banen als gevolg van een 'negatief bestedingseffect' van 100 miljoen euro, ofwel banen die verdwijnen omdat toeristen hun euro's niet meer komen uitgeven. Voor die berekening deed Bovens geen eigen onderzoek naar toeristisch vluchtgedrag.

Bovens leende de cijfers van een eerdere studie van onderzoeksbureau ZKA. Dat werd vorig jaar gemaakt in opdracht van de ministeries van Infrastructuur en Milieu en van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie.

Wat daarin staat, mogen we niet weten. Volgens het ministerie van Infrastructuur en Milieu is het rapport geheim tot erover met de Tweede Kamer wordt gecommuniceerd.

Er is wel een samenvatting te lezen op de website van de ANWB. Daarin wordt uitgelegd dat via internet ruim tweeduizend verblijfstoeristen en dagrecreanten uit Nederland en Duitsland zijn gevraagd naar een strandfoto te kijken waar op drie afstanden een windpark was gefotoshopt. Eentje op 6, een op 13 en een op 22 kilometer. Vraag: welk strand zou u liever niet meer bezoeken?

De grootste effecten zijn te verwachten bij windparken op 6 en 13 kilometer afstand. Dat is binnen de 12-mijlszone. Daarbuiten staan de windmolens zó ver weg dat ze zelfs op zonnige dagen nauwelijks te zien zijn. Opmerkelijk is de reactie van Duitse toeristen. 20 procent denkt dat er méér toeristen zullen komen naar een strand waar, als puntje aan de horizon, een windpark is te bewonderen.

Of strandtoeristen werkelijk doen wat ze denken bij een foto op internet, is natuurlijk de vraag. En belangrijker: waar zouden zij hun 100 miljoen euro dan wel uitgeven? Ook dat is onderzocht. De strandvluchters zullen 'met name uitwijken naar een Nederlandse kustplaats en/of Waddeneiland zonder uitzicht op een windpark op zee', staat er.

Dat maakt het onderzoek in opdracht van de kustgemeenten behoorlijk discutabel, vindt econoom Bert Tieben van SEO Economische Onderzoek in Amsterdam. Onderzoeken waarin alleen de keuze tussen ja of nee wordt gegeven zijn vaak al 'notoir onzeker'. En juist ten aanzien van windmolens is toevallig al onderzocht dat het oordeel daarover ten gunste verandert zodra ze er werkelijk staan, zegt hij.

Bovendien mogen werkgelegenheidseffecten nooit 'lineair' worden doorgerekend. Niet uitgegeven of bespaarde bedragen leiden nooit zomaar tot verlies van banen en in dit geval al helemaal niet. Tieben: 'Euro's die niet in Noordwijk worden uitgegeven, worden wel uitgeven in Den Helder en dan is het effect dus nul.'

'Dat kan kloppen', bevestigt Bovens. 'Een deel van de effecten kan zich verplaatsen. Daar is in deze studie geen rekening mee gehouden. Als overal langs de kust windmolens op korte afstand worden geplaatst, kan men natuurlijk ook niet meer uitwijken.'

De komst van zoveel windparken dichtbij de kust is echter onwaarschijnlijk. Op dit moment ligt er maar één op 10 kilometer uit de kust, bij Egmond. Alle twaalf nieuwe parken waarvoor de overheid vergunning heeft verleend, en waarvan drie al worden voorbereid, liggen buiten de 12-mijlszone (22 kilometer).

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden