NieuwsOpen brief

Kunstenaars en academici: laat strijd tegen racisme niet het open debat smoren

De strijd tegen racisme en sociale ongelijkheid mag niet leiden tot intolerantie en het onmogelijk maken van open debat. Dat schrijven ruim 150 prominente kunstenaars, academici, schrijvers en journalisten in een open brief in het Amerikaanse tijdschrift Harper’s

Een van de ondertekenaars, de in India geboren Britse auteur Salman Rushdie.Beeld AFP

Tot de ondertekenaars behoren schrijvers Margaret Atwood, J.K. Rowling en Salman Rushdie, wetenschappers Steven Pinker, Francis Fukuyama en Noam Chomsky, trompettist Wynton Marsalis en choreograaf Bill T. Jones.

De ondertekenaars, merendeels uit de Verenigde Staten, steunen de protesten die uitbraken na de dood van de zwarte arrestant George Floyd in Minneapolis. Ze hekelen echter de in hun ogen intolerante opstelling van sommige activisten. Wie iets relativerends zegt over de omvang van racisme, of de ‘goede zaak’ niet enthousiast genoeg steunt, wordt volgens hen meteen aan de schandpaal genageld. ‘De vrije uitwisseling van informatie en ideeën, het levensbloed van de liberale samenleving, wordt elke dag meer beperkt’, schrijven zij. 

In de open brief worden geen concrete voorbeelden gegeven, maar in The New York Times noemt een van de opstellers, schrijver Thomas Chatterton Williams, een aantal gevallen. Zoals dat data-analist David Shor werd ontslagen bij een consultancybureau, omdat hij tweette over een wetenschappelijk artikel waarin een verband werd gelegd tussen de gewelddadige rellen in 1968 en de verkiezing van Richard Nixon tot president. 

‘Witte poortwachters’

Een ander voorbeeld is het uit elkaar vallen van het bestuur van de National Book Critics Circle, nadat een wit bestuurslid bezwaar had gemaakt tegen een verklaring waarin de Amerikaanse uitgevers werden beschreven als ‘witte poortwachters die zwarte stemmen op alle niveaus van onze branche hebben gesmoord’. 

Ook het bestuur van de Poetry Foundation moest opstappen, nadat een steunbetuiging aan de zwarte gemeenschap door dertig dichters als ontoereikend werd beoordeeld. Het bestuur verklaarde zich solidair en wees op de kracht van poëzie in tijden van wanhoop. De boze dichters beschouwden deze ‘waterige’ woorden als een vorm van geweld, ‘gezien de zaak die op het spel staat, die gelijk staat aan niets minder dan genocide op zwarte mensen’.

In de Verenigde Staten bestaat al langer kritiek op activisten die tegenstanders ‘cancelen’, bijvoorbeeld door spreekbeurten onmogelijk te maken of bij werkgevers op ontslag aan te dringen. Ook omstreden is het streven naar safe spaces, vooral aan universiteiten; veilige havens waar geen geluid mag worden gehoord dat als racistisch, seksistisch, transfoob, homofoob of anderszins onveilig kan worden ervaren.

Zelf onder vuur

Sommige ondertekenaars hebben zelf onder vuur gelegen. Ian Buruma moest aftreden als hoofdredacteur van de New York Review of Books nadat hij een stuk had gepubliceerd van een man die beschuldigd was van seksueel misbruik. Harry Potter-schrijver J.K. Rowling werd fel bekritiseerd vanwege ‘transfobe’ opmerkingen op Twitter.

‘Over de hele wereld winnen de onliberale krachten terrein en ze hebben een machtige bondgenoot in Donald Trump. Het verzet hiertegen mag niet verstarren in een eigen soort dogma en dwang – die al geëxploiteerd worden door rechtse demagogen’, schrijven de 153 ondertekenaars in hun open brief.

De grenzen van wat gezegd kan worden zonder de dreiging van represailles worden steeds smaller, stellen zij. De prijs daarvoor wordt volgens hen al betaald doordat schrijvers, kunstenaars en journalisten minder risico’s durven te nemen, uit angst voor hun broodwinning als zij zich van de consensus verwijderen of zelfs als zij een zaak met onvoldoende geestdrift steunen. ‘Als schrijvers hebben wij een cultuur nodig die ruimte laat voor experiment, het nemen van risico’s, zelfs het maken van fouten.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden