Kunstenaar provoceert gemeente met garage vol duiven

Bewoners van de chique wijk Benoordenhout in Den Haag hebben genoeg van de bohémien en de ruim honderd duiven waarmee hij zijn garage deelt....

Van onze verslaggever

DEN HAAG

Dagelijks fietst Fieret met zware zakken voer aan zijn stuur door de binnenstad van Den Haag. Veertien vaste plekken heeft hij om de dieren van hun natje en droogje te voorzien, maar dat breidt hij desnoods uit tot vijfentwintig. 'Tussenplekjes' heten de extra stopplaatsen waar hij maar een handjevol voer strooit. Elke week bezorgt een groothandel bij de garage in de Weissenbruchstraat nieuwe zakken met voer, waaraan Fieret bijna zijn hele AOW-inkomen spendeert. Wat hij aan voer tekort komt, haalt hij op met zijn panfluit.

'Huis' is een te groot woord voor de ruimte waarin Fieret al vijftien jaar bivakkeert. Douche en wc ontbreken, de waterleiding is bijna weggeteerd. Zomer en winter slaapt Fieret onder een afdak achter de garage, omdat hij bang is dat het plafond naar beneden komt. Een dikke laag pulp bedekt de vloer van zijn garage, waar de muizen over de grond schieten. Een penetrante geur van uitwerpselen ontneemt de bezoeker de adem. Wie zijn ogen aan de duisternis laat wennen ziet duizenden foto's en gedichten, aangevreten door muizen en vocht.

'Maatschappelijk weerloos' noemt J. Lüske, secretaris van het actiecomité Gerard Fieret, de kunstenaar. Hij weet dat Fieret een lastig portret is, maar de gemeente mag de winnaar van de Pieter Ouborgprijs 1992 (voor zijn gehele oeuvre) niet op straat zetten. Den Haag zou volgens Lüske passende woonruimte moeten vinden. Met actrice Wieteke van Dort heeft hij daarom het comité opgericht. Ze kregen ruim zestig steunbetuigingen, waaronder van bekende figuren als Rudi Fuchs, Paul van Vliet en Helga Ruebsamen. De namen hebben de gemeente Den Haag nog niet kunnen overtuigen. Op zijn brieven heeft Lüske tot zijn grote ergernis nooit antwoord gekregen. Volgens de secretaris loert de gemeente op de grond. Een projectontwikkelaar was al bezig met plannen voor hoogbouw, maar dat stuitte op verzet van de welzijnscommissie en buurtbewoners.

De affaire heeft een voorgeschiedenis van vijftien jaar. Vanaf de dag dat Fieret met de opvang van duiven begon, heeft de gemeente met de kunstenaar in haar maag gezeten. Fieret weet nog precies hoe hij vijftien jaar geleden een verzwakte postduif voor het Mauritshuis aantrof. Hij woonde destijds in een keurige atelier-woning in het centrum van Den Haag. In zijn volière vlogen al snel twintig duiven rond. Fieret moest zijn huis uit. Een vriendelijke ambtenaar wees Fieret vervangende woonruimte toe, een voormalig depot van de gemeentereiniging. Tot ontzetting van omwonenden bleef hij daar tot op de dag van vandaag.

Op zijn taalgebruik valt weinig af te dingen. Fieret spreekt haast bekakter dan zijn buren. In vloeiende volzinnen scheldt hij de gemeente de huid vol, want 'de huidige equipe is behoorlijk anti-duif'. Dat blijkt volgens de kunstenaar ook uit het aanbod dat de gemeente hem heeft gedaan. Zijn duiven zouden worden ondergebracht in een volière van zes vierkante meter. 'Stel je voor, dan zouden die lieverds worden doodgedrukt', zegt Fieret met afschuw in zijn stem. Bovendien zou de kooi in park Overvoorde in Rijswijk komen te staan. Een onbeschermde en met de fiets vrijwel onbereikbare locatie, vindt Fieret.

Maatschappelijk mag Gerard Fieret zich in de marge bevinden, als kunstenaar is hij tamelijk bekend. Het was prof.dr. H. van de Waal, directeur van het Leids Prentenkabinet, die zijn nek voor Fieret uitstak. In de jaren zestig moesten fotovakbladen niets hebben van de onscherpe en provocerende beelden die hij maakte. 'Het is merendeel plat en uiterst banaal', oordeelde een recensent over een paar naaktfoto's. Als blijk van dank voor zijn inzet schonk de kunstenaar Van de Waal enige duizenden foto's. Daarna exposeerde hij in het Haags Gemeentemuseum, Van Abbe in Eindhoven, Boijmans in Rotterdam en het Stedelijk in Amsterdam. Foto's maakt Fieret tegenwoordig niet meer, zijn camera's zijn aangetast door het vocht.

In dezelfde niet-aflatende stroom als hij foto's produceerde, schrijft Fieret gedichten. Hele pakken papier, getikt en met de hand beschreven, liggen door zijn garage verspreid. De muizen hebben zijn In memoriam Hans Lodeizen van een kartelrandje voorzien. Fieret zou ze dankbaar mogen zijn, want met Lodeizen heeft hij nog een zure appel te schillen. En met meer Vijftigers, die hij aanduidt als 'de clan'. Maar ook dichters als Bloem, Nijhoff en Roland Holst hebben, zegt hij, stuk voor stuk zijn gedichten gebruikt. Fieret verklaart dat uit de 'enorme verscheidenheid aan gedichten' die hij in de loop der tijd schreef, van burlesk tot introvert. 'Er staat een muur van intriges om mijn artistieke bestaan', fluistert hij.

Het actiecomité is ondertussen naarstig op zoek naar een onderkomen voor Fieret en zijn duiven. Secretaris Lüske denkt aan een flinke Westlandse kas om zijn dieren in onder te brengen. Een stacaravan zou de kunstenaar zelf onderdak moeten bieden. Maar het grootste struikelblok lijkt het vinden van een geschikte plek. Een boswachtershuis in een hertenkamp ging niet door, atelierwoningen in Wassenaar bleken ongeschikt. Lüske hoopt dat het ministerie van Defensie nog iets in de aanbieding heeft. 'Het halve leger wordt opgeruimd, dus er moet grond vrijkomen.'

Nu camera's en schrijfmachine zijn versleten, heeft Fieret zich op een nieuwe kunstvorm geworpen. 'Barre kunst' heten de beschilderde bierviltjes, die hij bij elkaar sprokkelt aan de togen van verschillende etablissementen in de stad. Heel kunstzinnig Den Haag vraagt dit weekeind aandacht voor de kunstenaar. Vrijdag gaan twee benefiettentoonstellingen open. Naast Fieret's 'barre kunst' zijn in de Haagse Kunstkring onder de titel Het huis van de zomer foto's, tekeningen en fascimiles van zijn gedichten te zien. In de sociëteit van Pulchri worden foto's en tekeningen geëxposeerd. Het Gemeentemuseum en het Prentenkabinet hebben er werk voor beschikbaar gesteld.

Als symbool voor zijn huisvestingsperikelen staat in de galerie van de Kunstkring een tent waar de kunstenaar gedurende de expositie zal verblijven. Zijn troeteldieren zullen er niet ontbreken. De opening - door Paul Combrink, voorzitter Haagse Kunstkring, Lily van Ginneken, directeur Stroom, Paul Huf, fotograaf en Anton Korteweg, directeur Letterkundig Museum - wordt muzikaal omlijst door de zanggroep De Torteltjes.

Het huis van de zomer, Haagse Kunstkring, Den Haag, 19 t/m 24 juli. Pulchri Studio, Den Haag, 19 t/m 24 juli.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden