Nieuws

Kunstenaar Jeff Koons troefde Rijksmuseum af op veiling, maar leent ‘Hollandse Michelangelo’ binnenkort uit

De Amerikaanse kunstenaar Jeff Koons gaat een schilderij van de ‘Hollandse Michelangelo’ uitlenen aan het Rijksmuseum in Amsterdam. Het betreft Hercules en Acheloüs (1590) van Cornelis van Haarlem (1562-1638). Het Rijksmuseum probeerde het in 2008 te kopen op een veiling, maar werd overboden door Koons. Hij betaalde er 8,1 miljoen dollar voor (6,6 miljoen euro).

Hercules en Achelous (1590), een schilderij van Cornelis van Haarlem (1562-1638).
 Beeld
Hercules en Achelous (1590), een schilderij van Cornelis van Haarlem (1562-1638).

Het schilderij toont een theatraal verhaal uit de Griekse Oudheid. Hercules vecht met de Griekse riviergod Acheloüs, die zich heeft veranderd in een stier. Volgens de Griekse mythologie wint Hercules de strijd en wordt later de ‘hoorn des overvloeds’ uit de hoorn van de stier gemaakt. Een ander werk van Cornelis van Haarlem, De kindermoord in Bethlehem (ook uit 1590), wordt permanent tentoongesteld in het Rijksmuseum.

Jeff Koons, van wie in 2019 een uit de kluiten gewassen zilverkleurig opblaaskonijn voor 81,3 miljoen euro werd geveild, was vrijdag in Nederland voor tv-programma College Tour, vanavond op NPO 2. In Nederland werd Koons bekend, nadat het Stedelijk museum in Amsterdam in 1988 een als kitscherig bestempeld houten beeld van hem kocht: Ushering in Banality (De banaliteit binnenhalen): een varken met een strik, begeleid door twee blonde engeltjes met een jongetje erachter.

Voorafgaand aan de opnames van College Tour sprak hij in het Rijksmuseum met directeur Taco Dibbits. Daarbij kwam de bruikleen van Hercules en Acheloüs ter sprake. ‘Koons staat ervoor open het schilderij aan ons uit te lenen’, zegt Dibbits. ‘Het hangt nu bij hem thuis in zijn eetkamer. Hij gaf het eerder in bruikleen aan het Metropolitan in New York. We hebben altijd gehoopt dat we het een keer konden laten zien, nadat we het niet konden kopen op de veiling.’

Viriel schilderij

Veilinghuis Christie’s in New York bood het schilderij in 2008 aan voor een richtprijs van 1- tot 1,5 miljoen dollar. Het Rijksmuseum probeerde het werk te verwerven met steun van het Mondriaan Fonds en de Vereniging Rembrandt. Wim Pijbes, voormalig hoofddirecteur van het Rijksmuseum, herinnert zich de veiling nog goed.

‘We kwamen er later achter dat we waren overboden door Jeff Koons. Hij stond toen nog niet bekend als koper van oude meesters. Het verbaast me niet dat hij het wilde hebben, het is een spannend, viriel schilderij’, aldus Pijbes. ‘Het is een fabelachtig pronkstuk, het past bij hem. Koons heeft het goed gezien.’ Pijbes ontmoette Koons in 2014 in Parijs en viste toen ook al naar een bruikleen voor het Rijksmuseum.

Polychromie

Koons heeft in zijn privécollectie werk van onder anderen Manet, Magritte en Picasso. Tijdens zijn bezoek aan het Rijksmuseum afgelopen week was hij vooral nieuwsgierig naar polychromie, beschilderde beelden. Dibbits: ‘Hij was benieuwd naar de techniek, omdat hij zelf bezig is met het beschilderen van roestvrij stalen beelden.’

Hercules en Acheloüs zal op z’n vroegst over een jaar of twee in het Rijksmuseum te zien zijn, aldus Dibbits. ‘We werken lang vooruit met het plannen van tentoonstellingen.’ Volgens de museumdirecteur is er niet gesproken over een tegenprestatie, zoals een expositie van grote beelden van Koons in de tuin van het Rijks. ‘Als we dat ooit zouden doen, staat dat los van deze bruikleen. Voor Koons is het ook bijzonder om het schilderij in een andere context te zien.’

College Tour met Jeff Koons, 15/6 om 20.35 uur op NPO 2.

Jeff Koons poseert in Parijs voor zijn tien meter hoge werk ‘Bouquet of Tulips’. Hij schonk het in 2019 aan Frankrijk als hommage aan de slachtoffers van de terroristische aanslagen in 2015.
 Beeld Getty
Jeff Koons poseert in Parijs voor zijn tien meter hoge werk ‘Bouquet of Tulips’. Hij schonk het in 2019 aan Frankrijk als hommage aan de slachtoffers van de terroristische aanslagen in 2015.Beeld Getty

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden