Kunstenaar Gerhard Richter gevierd als 'grootste Duitse wereldster'

BERLIJN - Zelfs de massaal toegestroomde journalisten zijn verbaasd, deze vrijdagochtend in de Neue Nationalgalerie in Berlijn. Natuurlijk, voor Angelina Jolie, die iets verderop op het Berlijnse filmfestival optreedt, zou het gewoon zijn, maar dat uitgerekend de 80-jarige schilder Gerhard Richter een haast hysterische camerameute op de been brengt, is zelfs voor Duitse begrippen ongekend te noemen.

'Wat vindt u er eigenlijk zelf van', vraagt één van de honderden journalisten, 'dat u de grootste Duitse wereldster wordt genoemd, de Picasso van de 21ste eeuw?'

Even houdt het klikken van de camera's op, opnameapparaatjes worden aan de luidsprekers gedrukt. Richter geeft zelden interviews en verschijnt nog minder op massale bijeenkomsten. Om zijn mond verschijnt een glimlach en hij zegt één kort zinnetje, even relativerend als alle zinnetjes die hij vandaag zegt: 'Ach, miskenning zou slechter zijn'.

Gelach golft onder de toehoorders, die ieder woord dankbaar optekenen. Vandaag stelt Richter zijn grote retrospectief van schilderijen uit bijna zes decennia voor, dat zondag officieel opent. Richters reputatie is allang gevestigd, maar de jubel rond zijn 80ste verjaardag heeft een geheel nieuwe dimensie gekregen.

De oorzaak? Museumdirecteur Udo Kittelmann probeert het uit te leggen. Hij zegt dat een schilder 'ook nu nog als Caspar David Friedrich kan schilderen, maar dan in een ander discours'. Hij spreekt over diens beroemde RAF-schilderij en herhaalt dan twee keer dat er 'geen woorden zijn om Richter te omschrijven'. En hij maant het publiek, voor de zekerheid: 'Probeert u vragen over de prijzen van het werk te vermijden'.

Want ook Kittelmann weet dat dat onlosmakelijk met de grote belangstelling verbonden is. Het Duitse achtuurjournaal kon zelfs niets anders bedenken dan Richter als 'de duurste Duitse schilder' te omschrijven. Richter is in de kunstmarkt tot de allerhoogste categorie gestegen. 12 miljoen euro voor een schilderij van een kaars is gewoon geworden.

Het toont het raadsel rond Richters roem. Hij is geen popster als Damien Hirst of Jeff Koons; hij werkt in stilte, heeft de 'ernstige uitstraling van een hoofdarts', zoals Der Spiegel schreef. Hij vluchtte in 1961 uit de DDR en belandde in Düsseldorf. Hij schilderde realistisch, toen abstract in de mode was, abstract toen figuratief weer terug was. Hij maakte verstilde beelden over de heftige Duitse geschiedenis, maar ook iconische werken van het alledaagse leven.

In de Nationalgalerie hangt het allemaal bij elkaar. De grote zwart-witschilderijen van bommenwerpers tegenover het beeld van de wc-rol. De Vermeerachtige pose van een lezend meisje tegenover een Pollockachtige uitbarsting. Op de vraag welk criterium hij had voor de keuze, zegt hij droogjes: 'De interessantste'.

Tien minuten duren de vragen, dan is er een rondleiding gepland, waarbij nog meer uitleg wordt beloofd. Als Richter opstaat, duiken de camera's op hem. Richter wordt weggedrukt en ontvlucht de massa. Sneller dan bedoeld is het voorbij, de zeldzame bijeenkomst van Richter in het openbaar; 'Spannend' vond hij het, zegt hij nog. Maar liever gaat hij gewoon weer aan het werk.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden