Update

Kunstdebat: Halbe Zijlstra wijst alle moties af

Na veel protesten en een Malieveld waar duizenden demonstranten uit de sector staan, was vandaag de Tweede Kamer aan het woord over de cultuurbezuinigingen die staatssecretaris Halbe Zijlstra (Cultuur) wil doorvoeren. Vanaf het begin van het debat werd duidelijk dat de voor- en tegenstanders van de bezuinigingen lijnrecht tegenover elkaar staan. Zijlstra zelf wilde geen van de ingebrachte moties overnemen. Ook niet die van de eigen coalitie.

ommissievoorzitter Bas Jan Bochove overhandigt namens symfonieorkest Holland Symfonia een petitie aan staatssecretaris Halbe Zijlstra voorafgaand aan het debat. Beeld anp

'Het kabinet blijft nog steeds ruim investeren in cultuur', zei Zijlstra bij de aanvang van zijn termijn in het debat. 'Het is dus niet zo dat dit kabinet geen cent om cultuur geeft. We willen een omslag en maken pijnlijke keuzes.' Zijlstra wees termen als nekslag, executie en kaalslag nadrukkelijk af. De staatssecretaris bleef pal staan voor 'zijn' bezuinigingen. 'Vele malen 200 miljoen maakt ook miljarden.' Dit zei hij verwijzend naar de achttien miljard euro die het kabinet wil bezuinigen.

Daarom riep de staatssecretaris instellingen nadrukkelijk op om samenwerking te zoeken met andere partijen en de eigen inkomsten te vergroten.

Tijdens het debat werden verschillende moties ingediend, zo ook door coalitiepartijen VVD, CDA en gedoogpartner PVV. Deze brachten de staatssecretaris niet van zijn eerdere standpunten. Zoals de moties nu zijn, moest hij ze allemaal ontraden, aldus de bewindsman. Hij beloofde de partijen wel: 'Als er ergens geld overblijft, bijvoorbeeld van de frictiekosten, dan blijft dit beschikbaar voor de culturele sector.'

Een kille en koude toon
Jette Klijnsma (PvdA) trapte het debat af. 'Deze dag is een trieste dag. Het kabinet maakt de kunsten kapot en de staatssecretaris doet dan in een ijltempo', begon ze. 'De toon die wordt aangeslagen door de staatssecretaris en de minister-president is kil en koud.' Volgens Klijnsma moet niet alleen geld naar de topinstellingen, maar juist naar 'de toekomst'. Daarom wil de PvdA de bezuinigingen halveren en faseren.

Martin Bosma van gedoogpartij PVV wees erop dat een groot deel van de Nederlanders achter de bezuinigingen op kunst en cultuur staan. Hij sprak zijn ongenoegen uit over de uitingen van verschillende demonstranten en de media aan het adres van de staatssecretaris. 'Er is geen artikel dat niet vermeld dat de staatssecretaris fan is van Metallica.' De PVV gaf aan dat de bezuinigingen 'tragisch' zijn, 'maar wel moeten gebeuren'.

Diepe sporen

'De bezuinigingen trekken diepe sporen in het culturele landschap. Maar om de overheidsfinanciën op orde te krijgen vinden ook wij er bezuinigd moet worden. Dat komt hard aan', stelde Marieke van der Werf van het CDA. De partij stelde verder extra geld te willen vrijmaken voor kunst en cultuur op school en meer geld te willen herverdelen naar de regio.

'Als er bezuinigd wordt, dan moet er ook op de kunst en cultuur worden bezuinigd, maar dan wel evenredig', stelde Boris van der Ham. 'De kunst is een kwetsbaar boompje, dat moet je niet met een enorme motorzaag snoeien.' Daarom hoopt D66 dat de bezuinigen kunnen worden uitgesmeerd en de btw op de kunsten niet wordt verhoogd.

'Je kunt gerust spreken van culturele destructie', zo vond Jasper van Dijk (SP). 'Op de totale bezuiniging van achttien miljard is 200 miljoen een schijntje.' De SP kenmerkte de bezuinigingen als een 'politieke daad.'

'De sector is niet weerloos. Er zijn duizenden weerbare kunstenaars en artiesten. De VVD wil de sector hervormen. Juist daarom zetten we in op een sector die minder afhankelijk is van de overheid', zei VVD-woordvoerder Bart de Liefde. 'Voor de VVD geldt dat cultuur wordt gefinancierd door de bezoeker en de donateur. Soms moet je een boom snoeien om hem te laten bloeien.'

Hoe te bezuinigen
De 200 miljoen aan bezuinigingen wil Zijlstra binnenhalen door vooral ondersteunende en kleinere cultuurorganisaties vanaf 2013 te korten. Topinstellingen, de zogenoemde cultuurparels, laat hij zo veel mogelijk ongemoeid. Dat gaat tegen het advies in van de Raad voor Cultuur, die voorstelde zo veel mogelijk 'de kaasschaaf' te hanteren.

Naar verwachting zullen in het debat Kamerleden de VVD-bewindsman op dat punt veelvuldig bevragen. Een ander heikel punt is waarom de bezuinigingen eerder ingaan dan oorspronkelijk gepland. Aanvankelijk was 2014 voorzien, maar omdat Zijlstra zijn besparingen in de pas wil laten lopen met de subsidietoekenning van lagere overheden is die datum vervroegd. Kamerleden vragen zich af of dat terecht is en of de bezuinigingen regionaal wel goed zijn uitgesmeerd.

Het veld voert druk actie tegen de plannen. Zo eindigde vanmiddag een 'Mars der Beschaving' vanuit Rotterdam op het Haagse Malieveld. Ivo van Hove, Hans Kesting, Theu Boermans, Johan Simons, Pierre Audi, Halina Reijn, Ramsey Nasr, Dick Maas, Loes Luca, Joep van Lieshout, Conny Janssen en Gijs Scholten van Aschat waren een paar van de bekende namen op de lijst van deelnemers aan de mars.

Volg de Volkskrant op Twitter
Word vriend van de Volkskrant op Facebook

Vandaag protesteerden duizenden mensen op het Malieveld tegen de bezuinigingen. Beeld epa
Beeld anp
De ME verwijderde vanmiddag demonstranten die op het Binnenhof zaten. Beeld anp
Protest tegen de cultuurbezuinigingen Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.