Kunstbestel in zichzelf gekeerd

De gesubsidieerde kunsten in Nederland lijken op een 'spiegelpaleis'. Voor de bewoners lijkt het 'alsof er niets is buiten dat paleis, wat uiteraard niet het geval is'....

Dat stelt Quirine van der Hoeven van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) in een vergelijkend onderzoek naar de Vlaamse en Nederlandse kunstsubsidiestelsels. Maandag werd het rapport op het ministerie van OCW gepresenteerd aan Medy van der Laan. De staatssecretaris van Cultuur studeert op een herziening van het Nederlandse systeem.

Dat is in de loop der jaren sterk bureaucratisch geworden, aldus Van der Hoeven. 'Het is een systeem dat zichzelf instandhoudt, maar waarin relatief weinig contact is tussen het veld en het publiek.' De artistieke vernieuwers die zich vanaf eind jaren zestig manifesteerden in bijvoorbeeld de Aktie Tomaat, zijn in Nederland vrij snel doorgedrongen in de besturen, advies- en beoordelingscommissies van de gesubsidieerde kunsten. Veel meer dan in Vlaanderen, waar de critici lange tijd van subsidie verstoken bleven, werd vernieuwing daardoor een belangrijke maatstaf voor subsidieverlening. Dat leidde tot 'al te ontoegankelijke programmering in musea en theaters' en 'vervreemding van het (jongere) publiek'.

Vlaanderen kent een breder cultuurbeleid, waarin de overheid nauw samenwerkt met het lokale verenigingsleven. Zo ontstond een fijnmazig netwerk van plaatselijke cultuurcentra, waarin de hoge kunsten en meer populaire cultuuruitingen broederlijk naast elkaar leven. In het Nederlandse bestel is de behartiging van de belangen van het publiek 'tot op de dag van vandaag vrijwel afwezig', aldus de SCP-studie.

Het Vlaamse stelsel is weliswaar rommeliger dan het Nederlandse, maar daarin ligt 'misschien de charme', aldus Van der Hoeven. Bovendien bedeelt de Vlaamse overheid de kunsten relatief ruimer: 850 miljoen euro op zes miljoen inwoners, ofwel 4 procent van de totale begroting.

Nederland spendeert ruim anderhalf miljard aan subsidies op zestien miljoen mensen, iets meer dan 1 procent van de rijksbegroting. Daar staat tegenover dat de gesubsidieerde musea in Vlaanderen gemiddeld een kwart miljoen per jaar krijgen, terwijl dat in Nederland vier keer zoveel is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden