Kunstbenen op Spelen ‘circusachtig’

Sportfilosoof Van Hilvoorde ziet toelating van Oscar Pistorius tot de Olympische Spelen als een vergissing...

Van onze verslaggever Mark van Driel

amsterdam De mogelijke deelname van de invalide atleet Oscar Pistorius aan de Olympische Spelen van Peking houdt niet alleen de sportwereld bezig. Ook de wetenschap buigt zich over de vraag of de Zuid-Afrikaanse sprinter met twee kunstbenen behoort mee te doen. En zo ja, wat dan de consequenties zijn.

Volgens sportfilosoof en bewegingswetenschapper Ivo van Hilvoorde, verbonden aan de Vrije Universiteit, is het een vergissing om Pistorius toe te laten tot de Spelen. Een sympathieke, fascinerende vergissing misschien, maar een vergissing.

‘Pistorius beoefent een andere sport’, aldus Van Hilvoorde (39). ‘Hij beheerst een andere vaardigheid dan atleten van vlees en bloed, namelijk heel hard lopen op twee kunstbenen. Daardoor krijgen zijn wedstrijden tegen gewone atleten een circusachtig karakter, zoals een wedstrijd tussen oud-sprinter Ben Johnson en een paard. Het is misschien grappig, maar is het sport?’

In de sport draait het om eerlijke competitie: buitengewone prestaties moeten geleverd worden door atleten die voldoen aan een gemeenschappelijk idee van normaliteit. Dat idee wordt deels bepaald door gezond verstand en deels door nauwkeurig omschreven regels; het dopingreglement bijvoorbeeld.

Volgens Van Hilvoorde is het wonderlijk dat enerzijds uiterst precies omschreven is welke stoffen een sporterslichaam in welke hoeveelheden mag bevatten, terwijl tegelijkertijd een atleet met twee kunstbenen niet wordt geweerd.

De kunstbenen van Pistorius hebben die discrepantie in de regelgeving duidelijk naar voren gebracht. Want waar ligt de grens? Zichtbare kunstledematen hebben de afgelopen maanden verhitte discussie veroorzaakt, terwijl onzichtbare, onderhuidse kunstledematen wel geaccepteerd zijn. Een kunstheup of kunstknie is geen probleem, ook al kunnen die ook oneigenlijk voordeel opleveren. En wat te denken van ogen die met behulp van lasertechnologie worden verbeterd?

Van Hilvoorde: ‘Buiten de sport is allerlei technologie geaccepteerd, maar in de sport is sprake van een paradox. Sport gaat om de beste willen zijn. Tegelijkertijd zijn er grenzen aan het gebruik van technologie die dat mogelijk maakt, en die in het dagelijks leven wordt geaccepteerd. Wat die grenzen zijn, is lang niet altijd duidelijk meer.’

De wetenschapper voorspelt dat Pistorius slechts het voordeel van de twijfel krijgt zolang hij de wereldtop niet verslaat. Mocht hij op een dag olympische medailles winnen of wereldrecords verbeteren, dan zal de discussie over zijn prestaties hoog oplaaien. ‘Ik zie toch het liefst acht types Oscar Pistorius tegen elkaar lopen. Dat is eerlijke competitie. Een marathonloper neemt het ook niet op tegen een rolstoelatleet die de marathon rijdt.’

De zaak van Pistorius heeft volgens Van Hilvoorde duidelijk gemaakt dat het verschil tussen valide en invalide sporters soms lastig is te bepalen. ‘Een sumoworstelaar is in Japan een held, maar zijn lichaamsomvang is een handicap als hij in de bus zit.

‘Lange basketballers hebben buiten het veld last van de lengte die in het veld voordeel oplevert. ‘De vraag is: wanneer is iets een handicap? Hoeveel moet ik van mijn arm verliezen om gehandicapt te zijn? Ik zie Oscar Pistorius niet als een invalide. In het dagelijks leven heeft hij nauwelijks last van zijn beperkingen.’

Gebleken is dat Pistorius, die zich nog moet plaatsen voor de Spelen, niet de enige is die zich kan meten met valide sporters. In Peking doen minimaal drie andere invaliden mee: een Zuid-Afrikaanse zwemster met één been, een Poolse tafeltennisster met één arm en een dove Hongaarse bokser.

Bij eerdere Spelen is deelgenomen door een blinde atlete en een gehandicapte handboogschutter in een rolstoel. Over die sporters is niet of nauwelijks discussie ontstaan, vermoedelijk doordat ze geen hulpstukken gebruiken die bij de prestatie van doorslaggevend belang zijn.

Van Hilvoorde: ‘Bij de Paralympische Spelen zie je dat de indeling van atleten in categorieën heel nauwkeurig is geregeld. Dat levert een strijd op, omdat daar de medailles al voor een deel worden verdeeld. Voor invalide atleten lijkt meedoen aan de reguliere Olympische Spelen nu de ultieme bekroning, een soort promotie. Het gevaar is dat de Paralympische Spelen daardoor devalueren. ’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden