Kunst -- Volgens Pontzen

Stelling:
Musea moeten de buurt omarmen

Dat kunstenaars utopische vergezichten kunnen schetsen en hun tijd soms ver vooruit zijn, was al bekend. Maar iedere bevestiging van dat imago is er weer een om te memoreren. Neem het Britse kunstduo Gilbert & George. In de jaren zeventig lanceerde ze de slogan Art for All, als beoogde doelstelling om de kunst, en vooral hún kunst, onder zo veel mogelijk mensen bekend te maken.


Ze waren daarmee hun tijd ver vooruit. Afgelopen week maakte de Tate Gallery in Londen een nieuw initiatief bekend. Het plan: om donaties van museumbezoekers te koppelen aan donaties van bedrijven; match-funding heet het mechanisme officieel. Het geld dat het museum daarmee verdient, wordt aangewend om een nieuw, niet kapitaalkrachtig publiek de gelegenheid te geven tentoonstellingen gratis te bezichtigen. Titel van dit plan: Art for All.


Nieuw is het niet. Google wat rond op internet en je krijgt onder Art for All honderden vergelijkbare projecten die allemaal hetzelfde doel voor ogen hebben: om kunst in ieders leven een rol te laten spelen. Maar nu het de Tate betreft, toch een van de grootste en belangrijkste musea ter wereld, lijkt er een volgende stap te zijn gezet.


Het idee is dat de ene bezoeker (mee)betaalt aan de andere. En dat het museum daarin een leidende rol speelt. De doelgroep die de Tate voor ogen staat: kinderen en families die in de buurt van het museum wonen.


Nu zijn de meeste musea in het Verenigd Koninkrijk gratis, maar voor speciale, kostbare exposities moet wel worden betaald. De eerste dure tentoonstelling die in de Tate meer buurtbewoners moet trekken, is die van de Britse pop-articoon Richard Hamilton. Volgens de berekening zal de a-typische sponsoring bij deze expositie geld opleveren voor ongeveer 5.000 kaartjes.


Democratisch idealisme, kun je het noemen. Of filantropie. Klantenbinding is een andere optie. Hoe dan ook, het idee kan wel eens levensvatbaar zijn. Ook buiten Groot-Brittannië. Zeker als je bedenkt dat in Nederland de vriendenkringen van musea hun maximale aantal leden lijken te hebben gehaald.


Onderzoek van de Volkskrant wees uit dat veel musea kampen met stagnatie als het om hun 'vrienden' gaat. Bij pas geopende musea, zoals het Rijksmuseum en het Stedelijk, is er toch een toename, maar bij andere is de rek er na verloop van tijd wel uit. De afweging van bezoekers om een museumjaarkaart aan te schaffen of zich als betalende vriend aan te melden, lijkt in het voordeel van het eerste te worden beslecht. (Ter overweging: waarom niet een klein deel van de opbrengst van de museumjaarkaart aanwenden om armlastig publiek uit te nodigen?)


Mooi is daarom de even simpele als voor de hand liggende oplossing die actrice en theatermaakster Adelheid Roosen onlangs bedacht, in haar geval voor publieksaanwas in de schouwburg. Ze plukte gewoon bewoners uit volkswijken en bracht ze naar het theater, als figurant voor een toneelstuk. Daarna mochten ze blijven slapen op het podium. Geniaal en waarom niet bij musea toepasbaar?


Het gekke is dat musea altijd huiverig zijn bezoekers over de vloer te krijgen die geen geld hebben voor catalogi en koffie met appeltaart. Je verdient er namelijk geen fluit aan. Budgetdenken is tegenwoordig alles bepalend.


Maar toch, omdat musea niet zijn opgericht om geld binnen te halen, maar wel zo veel mogelijk publiek, is het alternatief van Roosen er een om over na te denken. Als voorbeeld hoe een museum de lokale verbondenheid kan bevorderen. Zoals de Tate voor ogen staat. Art for All.


Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Hein Janssen, Rutger Pontzen of Wieteke van Zeil stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden