kunst volgens pontzen Column

Stelling

Ooit verklaarde Wim Pijbes het Rijksmuseum tot dé nationale schatkamer van Nederland, voor kunst én geschiedenis. Dat was medio 2010. Het optimisme over de komst van het Nationaal Historisch Museum (NHM) heerste toen nog, terwijl het Rijksmuseum alleen maar brandjes bluste (fietstunneldiscussie, te dure aanbesteding, een eigenwijze Rijksgebouwendienst).


Om het vege lijf te redden en de concurrentie een oorvijg te geven, moest Pijbes wel zeggen dat het Rijks cruciaal en het NHM overbodig was. Argumentatie van Pijbes: zijn museum bezat al de gebreide mutsjes van de bevroren Nova Zembla-gangers, het 'stokske' van Van Oldenbarnevelt en de boekenkist van Hugo de Groot. Met zulke dingen had hij al een basis gelegd.


Pijbes kreeg zijn gelijk. Het NHM is er nooit gekomen en het Rijksmuseum ging vorig jaar april open in een walm van oranje rook. Sindsdien wisten meer dan twee miljoen belangstellenden de draaideuren van het museum te vinden. Een ongekend succes.


De meesten komen er voor de kunstwerken en artefacten uit het verre en recente verleden. Maar Pijbes weet ook op andere manieren het museum in het brandpunt van de belangstelling te houden. Zo liet hij de grootmeesters van het Tata Steel-schaaktoernooi hun partijtjes spelen in de nabijheid van De Nachtwacht. Juichte hij het toe dat de deelnemers van de Amsterdamse marathon door zijn passage holden. En polste hij onlangs de NOS om de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen live uit te zenden vanuit de marmeren ontvangsthal.


Soms vraag je je af wat het allemaal met het museum heeft uit te staan. Een enkele keer lijkt het wel duidelijk. Zoals met de tentoonstelling van de twaalf schetsontwerpen voor het staatsieportret van Willem-Alexander.


Nu heeft het Rijksmuseum door de decennia heen een aardige hoeveelheid portretten van historische hoogwaardigheidsfiguren opgebouwd. Hoogtepunt: Krusemans schilderij van koning Willem II als verdwaalde dandy op het strand, leunend tegen een duin, een ranke jachthond aan zijn voeten. Goede tweede: Willem I, gehuld in een koningsmantel waaruit kleine hermelijnen pootjes steken. Op de derde plaats: het portret van Lodewijk Napoleon, de eerste koning van Holland ('Iek ben Konijn van Olland'), gekleed in een net te strakke balletmaillot. En dan is er natuurlijk het heroïsche strijdtoneel van de Slag bij Waterloo - het veel te grote schilderij van Pieneman. Met zegevierder Wellington als stralend middelpunt en een verwonde kroonprins (de latere Willem II) op een armoeiïg veldbedje.


Nee, als het gaat om het Rijks als galerij van vorsten en koninklijke artefacten heeft het museum wel wat te bieden. En je zou denken dat, in een museum waar de geschiedenis levendig wordt gehouden en de actualiteit een historisch goudrandje krijgt, voor de koningsportretten van WA een waardig plaatsje zou worden ingeruimd.


Niet dus.


Heeft Pijbes eindelijk weer eens iets in handen waarmee hij de nationale en artistieke geschiedenis van zijn museum een eigentijdse aanvulling kan geven, hangt hij de schetsen van Rineke Dijkstra, Iris van Dongen, Femmy Otten en al die anderen in een smal achterafzaaltje tegen de muur. Blijkbaar was het niet de moeite waard een flinke museumzaal leeg te halen en opnieuw in te richten. Om te laten zien dat een 'Konijn' in geile maillot, een verwonde kroonprins op een brancard en een boy next door met oranje stropdas een onafgebroken, eigenzinnige geschiedenislijn van ons vorstendom vormen. Als een nationale schatkamer.


Het Rijksmuseum wil de historische waarde van eigentijdse staatsieportretten niet inzien


Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Hein Janssen, Rutger Pontzen of Wieteke van Zeil stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden