Kunnen we maar beter wennen aan onzekerheid over ons pensioen?

150.000 ouderen lopen de kans dat hun pensioen vanaf volgend jaar omlaaggaat...

„Dat er nu geen taboe meer rust op het korten van het pensioen, is een blessing in disguise”, vindt Lans Bovenberg. „Het is heel goed dat we nu door een soort rouwproces gaan. Dat had niet pas over tien jaar moeten gebeuren, dan was het nog veel moeilijker geweest er weer bovenop te komen. Voor de besturen van pensioenfondsen blijft het natuurlijk een nederlaag om toe te geven dat de pensioenen gekort moeten worden. Maar we zullen eraan moeten wennen dat er een risico zit aan het sparen voor ons pensioen. Het kan lager uitvallen, maar ook hoger. We vinden het nu lastig, maar over een jaar of vijf zijn we er aan gewend.”

De economie wordt grilliger: hogere pieken, diepere dalen, voorspelt Peter Gortzak van de FNV. „Dat brengt onder meer dit soort onzekerheden met zich mee. Tenzij we in goede tijden betere buffers opbouwen. Dat is in de jaren negentig onvoldoende gebeurd omdat de dreiging boven de markt hing dat de vermogens van de pensioenfondsen zouden worden afgeroomd.” De grilligheid van de economie noopt pensioenfondsen tot gekke sprongen. Ambtenarenfonds ABP bijvoorbeeld besloot eind 2009 om de pensioenen in 2010 iets te laten meegroeien met de inflatie. Het fonds zag daarvoor ruimte omdat de financiële positie op dat moment gunstig was. Zoiets is nu – een half jaar later – ondenkbaar, gezien de huidige dekkingsgraad. Die zakte van 105 procent in november 2009 naar 95 procent in juli 2010. Bovenberg: „De druk om te indexeren is groot op fondsen, maar achteraf gezien hadden ze misschien beter een andere keuze kunnen maken.”

Voor de onfortuinlijken die pensioen moeten inleveren is het te hopen dat er weer betere tijden aanbreken waarin de pensioenfondsen genoeg vet op de botten hebben om de pensioenen weer wat op te trekken. Daarvoor zag ABP in 2007 voor het laatst gelegenheid. Na jarenlang niet volledig indexeren maakte het dat in 2007 goed met fikse bonussen voor de gepensioneerden.

In de toekomst zal het risico voor de pensioenopbouw steeds meer bij de werknemer gelegd worden, zegt Bovenberg. Het is volgens hem anders voor werkgevers niet meer op te brengen. De pensioenverplichtingen nemen te sterk toe ten opzichte van de kernactiviteiten van de ondernemingen. Omdat werkenden jonger zijn dan gepensioneerden en dus meer tijd hebben om verliezen op te vangen, vindt Bovenberg dat bij hen meer risico moet komen te liggen. „Meer verlies dan ouderen als het economisch slecht gaat, maar ook meer profijt als de economie aantrekt.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden