Zes vragen

Kunnen we het Icesave-debacle nu achter ons laten?

De staat heeft na bijna zes jaar de 1,4 miljard terugbetaald die het aan IJsland had voorgeschoten. Zo werd eind 2008 het faillissement van internetspaarbank Icesave opgevangen. Hoe zit de deal in elkaar?

het Icesave-boek kan nog niet dicht. In al die jaren heeft IJsland geen rente over de schuld betaald. Beeld afp

Wat is gisteren precies geregeld?
In plaats van dat de Nederlandse staat tot 2018 wacht op terugbetaling van een IJslandse schuld, hebben minister Dijsselbloem van Financiën en De Nederlandsche Bank (DNB) besloten om die schuld door te verkopen aan beleggers.

Hoe is die schuld ook alweer ontstaan?
Denk even terug aan eind 2008: het hoogtepunt van de kredietcrisis. De Nederlandse financiële sector, en daarmee de economie, dreigde om te vallen. Precies op dat moment ging een splinternieuwe IJslandse internetbank, Icesave, failliet. In zeer korte tijd waren er circa 120 duizend spaarders op hun hoge spaarrente afgekomen.

Toenmalig minister van Financiën Wouter Bos wilde maar één ding: rust in de tent. Als tienduizenden spaarders van de ene dag op de andere hun geld kwijtraken, zo vreesde Bos, dan zouden nog veel meer spaarders hun vertrouwen verliezen in de grootste internetbank van dat moment, ING, en daar hun rekeningen leeghalen. Een complicatie was dat net ná het Icesave-faillissement het bedrag dat spaarders gegarandeerd terug zouden krijgen, was verhoogd van 38 duizend naar 100 duizend euro. Bos besloot de grens van een ton toch voor Icesaveklanten te laten gelden.

Een deel van de schade namen de Nederlandse banken voor hun rekening, maar het overgrote deel moest IJsland betalen. Dat zou niet snel gebeuren want IJsland stond financieel in brand. Omwille van economische rust schoot Bos het bedrag voor zodat de Icesave-slachtoffers maar kort op hun tegoed tot 100 duizend euro hoefden te wachten.

Over hoeveel geld gaat dit nou allemaal?
De gedupeerde rekeninghouders kregen samen ruim 1,6 miljard euro. De banken betaalden ruim 200 miljoen en de staat ruim 1,4 miljard. Dat bedrag werd dus een 'vordering' van Nederland op IJsland. In de afgelopen vijf jaar kwam ruim 800 miljoen terug.

Volgens schema zou de laatste euro in 2018 zijn terugbetaald. Dijsselbloem wilde niet het risico op kinken-in-de-kabel nemen en verkocht de resterende schuld van ruim 600 miljoen via Deutsche Bank aan beleggers. Daarbij maakte de minister zelfs nog een winstje van 6 miljoen. Maar, zegt hij erbij, het geld gaat rechtstreeks naar aflossing van de staatsschuld en speelt geen rol bij de begrotingsbesprekingen met de gedoogoppositie.

Minister Dijsselbloem gaf vanochtend voor zijn ministerie een toelichting op de deal. Beeld anp
2008: Minister van Financiën Wouter Bos (R) en DNB-president Nout Wellink geven een persconferentie over Icesave. Beeld anp

Wat moet een belegger met zo'n schuld?
Dat is gissen. In ieder geval gaan ze ervan uit meer te krijgen dan de 623 miljoen die ze ervoor betaald hebben. Dijsselbloem legt in een brief aan de Tweede Kamer uit dat de beleggers voordeel hopen te behalen door verschillen in de koersen van de euro, de pond, de dollar en de IJslandse kroon. Ze kopen de schuld nu over in euro's, maar die is ook uitgedrukt in die andere valuta. Als daar de koers van verandert, kan een belegger die de vordering heeft overgenomen, winst maken.

Goede deal van Dijsselbloem?
Dat weten we pas zeker in 2018 als blijkt hoeveel diegenen die de schuld hebben overgenomen er wel of niet op hebben verdiend. Dijsselbloem heeft in ieder geval de risico's tot nul teruggebracht. En hij geeft evenveel euro's terug als zijn voorganger had uitgeleend. Kanttekening is wel dat de staat niets terugkrijgt om het waardeverlies te compenseren. Want 1,4 miljard euro is door inflatie nu eenmaal meer geld in 2008 dan in 2014.

Is het nu klaar?
Nee, het Icesave-boek kan nog niet dicht. In al die jaren heeft IJsland dus geen rente over de schuld betaald. DNB voert nu een rechtszaak om die naar schatting 100 miljoen alsnog terug te krijgen.

Verder hebben zich zestien lokale overheden, provincies en gemeenten verenigd, die voor 166 miljoen aan vorderingen op Icesave hebben uitstaan. De hoge spaarrente had ook hun geld naar Icesave gelokt, dat leek immers een veilige plek. De zestien hadden graag op de actie van Dijsselbloem en DNB willen meeliften. Zij moeten zelf maar zien dat ze hun geld krijgen. Net als circa 300 spaarders die meer dan de gegarandeerde ton bij Icesave hadden gestald, bijvoorbeeld precies tussen de verkoop en de koop van een huis. Ze hebben tot dusver de helft van hun schade vergoed gekregen.

De website van Icesave. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.