Kunnen deze motorclubs verboden worden?

Liever vandaag dan morgen, als het aan justitie ligt

Justitie doet opnieuw een poging een motorbende ('outlaw motorgang') verboden te krijgen door de rechter. Bij de Bandidos gaat het er geweldadig aan toe. Maar moet je dat de organisatie aanrekenen, of het individuele lid?

BFFB ('Bandidos, Forever, Forever Bandidos') staat getatoeëerd op de vingers van Harrie R., president van de Bandidos. Beeld Hollandse Hoogte

Het gebeurde op een doodgewone donderdag in mei, twee jaar geleden. Een moeder liep met haar kind over de markt in Valkenswaard. Opeens moest ze haar kind wegtrekken. Want wat ze zag was een Bandido. Gewapend met een mes en een boksbeugel. De biker was - terwijl hij omringd werd door nietsvermoedend winkelend publiek - op weg naar een groepje Hells Angels, mannen van een rivaliserende motorclub. Niet veel later hoorde de politie in een afgeluisterd gesprek hoe deze Bandido dit voorval meldde aan zijn bestuursleden. De Hells Angels waren de confrontatie met hem en zijn boksbeugel uit de weg gegaan, vertelde hij trots. 'En de bestuursleden reageerden goedkeurend op zijn actie', zegt de officier van justitie.

Het is een van de vele voorbeelden die de aanklagers dinsdag in de Utrechtse rechtszaal aanhalen om hun pleidooi kracht bij te zetten. Een filmpje waarop een grote groep Bandidos rivaliserende motorclubleden in elkaar trappen. Een foto van een Bandido die zijn middelvinger opsteekt terwijl hij nonchalant met een raketwerper op zijn schouder poseert. En beelden van in beslag genomen wapens, inclusief machetes, zagen en knuppels in de clubkleuren rood en geelgoud.

Het is volgens het Openbaar Ministerie bewijs dat motorclub Bandidos een gevaar is voor de openbare orde en zou moeten worden verboden. De club zou geweld verheerlijken en criminaliteit faciliteren - beschuldigingen die de verdediging met klem ontkent. 'De vrijheid van vereniging is een belangrijk grondrecht', stelt de officier van justitie. 'In deze procedure is de vraag echter niet alleen hoe ver de rechten van Bandidosleden reiken, maar ook hoe de overheid de grondrechten van andere burgers kan beschermen. Het recht van alle burgers bijvoorbeeld om in dit land veilig naar de markt in Valkenswaard te gaan zonder in een primitieve, gewapende stammenstrijd terecht te komen.'

Tweede poging

Het is de tweede keer dat justitie een poging waagt om een zogenoemde outlaw motorgang te verbieden. Tien jaar geleden deed het OM het ook. Maar deze jarenlange juridische strijd mondde uit in een deceptie. In 2009 oordeelde de Hoge Raad dat de Hells Angels niet verboden kon worden. Individuele leden van de motorclub - op dat moment nog de beruchtste in zijn soort - maakten zich volgens de hoogste rechter wel schuldig aan 'maatschappelijk ongewenst gedrag'. Maar, stelde de Hoge Raad: het gaat te ver om de vereniging te verbieden. Oftewel: justitie had moeten aantonen dat de misdrijven in clubverband waren gepleegd.

Het OM denkt nu meer kans te maken met een civiele procedure tegen de Bandidos. Hoewel de van oorsprong Amerikaanse motorclub in Nederland te boek staat als een kleine outlaw motorgang, zijn relatief veel leden verwikkeld in strafrechtelijke procedures.

De eerste Nederlandse afdeling werd opgericht op zaterdag 15 maart 2014. Op die avond ontving voorman Harrie R. zijn 'colours': een hesje met patches. R. is geen onbekende in de bikerswereld. De voormalig Hells Angel werd tien jaar daarvoor nog vrijgesproken van moord op drie andere Hells Angels. Nog diezelfde nacht werd er een granaat gegooid naar zijn huis in het Limburgse Nieuwstadt, en groeide de angst voor een bende-oorlog bij de politie en burgemeesters.

Kort daarna verklaarde Harrie R. bij de politie dat een aanslag op een woning ook in zijn wereld niet normaal was. Wat wel normaal zou zijn volgens hem? In een clubhuis of in een café met een AK-47 in het rond schieten, vertelde hij de politie.

Ontwrichting

'In dit dossier gaat het niet om het verkopen van joints op een feest, maar om honderden pagina's aan voorbeelden waaruit de ontwrichtende werkzaamheid van de motorclub Bandidos blijkt', stelde de officier van justitie dinsdag. 'Waaronder ernstig geweld, afpersing en grootschalige internationale drugshandel.'

Volgens hem is het onderdeel van de clubcultuur. Zo komen leden die grof geweld niet schuwen in aanmerking voor een speciale clubonderscheiding, stelt het OM. De Expect no mercy-patch.

Wat de verdediging betreft is dít juist een van de voorbeelden waaruit blijkt dat het OM de motorwereld niet begrijpt. 'Het OM interpreteert het verkeerd. De Expect no mercy-patch is geen beloning voor geweld, die krijg je als je lijdt voor de club', zei advocaat Marnix van der Werf.

Wat hem betreft maakt het OM opnieuw weinig kans op een verbod. Want welke club wil het OM dan precies door de Nederlandse rechter laten verbieden? 'Het OM spreekt telkens over een wereldwijde organisatie van de Bandidos. Maar die bestaat niet.' Volgens hem hebben de Europese Bandidos in 2007 de banden met de oprichters verbroken, sindsdien is de Europese koepel zelfstandig verder gegaan. 'Het is maar de vraag of de Nederlandse rechter hierover kan oordelen, want deze organisatie is niet in Nederland gevestigd.' Daarnaast betwist hij of het zinvol is om ook een verbod op de 'Nederlandse' motorclub Bandidos te vragen. 'De Bandidos hebben in Nederland drie lokale afdelingen, er is geen nationale afdeling. En om een verbod van die drie afdelingen wordt niet gevraagd.' Vrijdag wordt de rechtszaak hervat.

De strijd tussen justitie en motorclubs

Ruim 85 procent van leden omstreden motorclubs heeft strafblad - aanzienlijk deel is 'veelpleger'
Dat blijkt uit nieuw onderzoek van de Universiteit Leiden en de politie. Vaak blijft het niet bij een enkele veroordeling: een derde van de bikers met een strafblad staat te boek als 'veelpleger', met meer dan tien veroordelingen achter hun naam. (+)

De roep om motorclubs als No Surrender te verbieden klinkt tot op het Binnenhof. Zeker nadat een locoburgemeester heeft moeten onderduiken vanwege bedreigingen. Maar hoe reëel is zo'n verbod? (+)

Motorrijders zijn de eeuwige zondebokken, zei No Surrender-voorman Henk Kuipers in juni tijdens een zelfbelegd mediaoffensiefje. Een lesje beeldvorming van motorclub No Surrender. (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.