Kun je te zuur zijn?

Beter/eten

Over de invloed van voeding op onze gezondheid. Deze week: heeft het zin om je lichaam te ontzuren? 

Beeld Eline van Strien

De term ontgiften kent u vermoedelijk wel. Een tamelijk onzinnige activiteit zo legden wij hier al eens uit: ons spijsverteringsstelsel is één grote ontgiftingsmachine. Minder bekend, maar eveneens al jaren omarmd door een kleine schare liefhebbers is de activiteit van het ontzuren.

Een verzuurd lichaam is volgens de aanhangers van dit dieet een lichaam in alkalische disbalans: te zuur, te weinig basisch (of met een ander woord: alkalisch). De naam voor het eetprincipe dat dit probleem moet oplossen is daarom het alkalische of alkalinedieet.

Een zuur lichaam zou harder moeten werken om gezond te blijven, ook zouden er ziektes zijn die met een meer basisch voedingspatroon kunnen worden bestreden.

Volgers van het dieet moeten voedsel eten dat na omzetting in het lichaam minder zuur produceert (zoals veel groentes). Het gaat dus niet om de pH-waarde van de voeding zelf - een citroen is in dit principe goed - maar om wat voeding in het lichaam doet. Over het algemeen zijn plantaardige voedingsmiddelenmeer basisch en dierlijke meer zuur.

Zuur-base-dieet

Inez Jans, diëtist op de afdeling nierziekten in het Ziekenhuis Gelderse Vallei in Ede, hoort patiënten wel eens over het zuur-base-dieet. Maar, zegt zij, het advies om meer plantaardige voedingsmiddelen te eten komt niet voort uit het zuur-base-principe. Dat advies wordt gegeven omdat voedingsvezels, mineralen en antioxidanten uit plantaardige voeding een gunstige invloed hebben op de gezondheid.

De enige keren dat zij als diëtist nierziekten in aanraking komt met de zuurtegraad van een lichaam is bij nierstenen (advies: voldoende pH-neutrale dranken zoals water en melk en citrusfruit consumeren) en de zuurgraad van bloed bij chronische nierschade. 'Mensen met een sterk verminderde nierfunctie kunnen renale acidose krijgen. De nieren zijn dan niet meer in staat om goed te filteren.'

In dat geval kan het advies luiden om minder eiwitten te consumeren om de zuurbelasting van het lichaam omlaag te brengen. 'Maar meestal is er ook medicatie in de vorm van natriumbicarbonaat of lactaatdrank nodig, omdat acidose op termijn kan leiden tot botafbraak.'

In wetenschappelijke studies is verder gekeken of het alkalische dieet invloed heeft op betere botgroei en ingezet kan worden bij bepaalde vormen van kanker. Voedingsonderzoeker en epidemioloog aan de Universiteit van Calgary Tanis Fenton is in dit vakgebied een van de bekendste namen. 'Omdat er in de urine van mensen die veel zuur producerende voeding eten meer calcium wordt gevonden, was lang de gedachte, of misschien vooral de hoop, dat je door een meer alkalisch voedingspatroon het omgekeerde zou kunnen bereiken in de vorm van een betere botgroei.'

Alkalische dieet

Dit is helaas niet het geval, zegt Fenton, die al een decennium testen met allerlei varianten van het dieet deed. Inmiddels spreekt zij zich publiekelijk geregeld uit als tegenstander van het alkalische dieet. Of in elk geval als tegenstander van bijbehorende claims. 'In de praktijk eten mensen die het dieet volgen meer groente en fruit dan gemiddeld, dat is natuurlijk mooi. Maar er zijn ontzettende veel kwakzalvers in omloop die allerlei gezondheidsclaims doen op basis van dit dieet en dat vind ik ernstig.'

Als voorbeeld noemt Fenton de Amerikaanse alternatieve arts en alkalische dieetgoeroe Robert Young (schrijver van het boek The pH-miracle) die tot het betalen van een geldboete aan gedupeerden en een celstraf is veroordeeld. Hij beweerde patiënten met diverse vormen van kanker (met name borstkanker), diabetes, en andere ziektes te hebben genezen via ontzuring.

Zolang mensen geen extreme variant van het dieet kiezen, heeft Fenton er niet zoveel bezwaar tegen. 'Als je maar eiwitten blijft eten en beseft dat het geen ziektes geneest, is het eigenlijk gewoon een gezond voedingspatroon met veel groente en fruit, niet te veel suiker en weinig kant-en-klare producten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.