Kun je eindeloos douchen met een warmtewisselaar?

Tijdens het douchen stroomt heet water rechtstreeks het riool in: pure energieverspilling. Een warmtewisselaar warmt koud leidingwater op met afvalwater. Kunnen we nu eindeloos douchen?

Beeld Han Hoogerbrugge

Tachtig procent van het totale gasverbruik van een gemiddeld huishouden (1.600 kubieke meter per jaar) gaat op aan de centrale verwarming. Van de resterende 20 procent gaat het overgrote deel, ruim 230 kuub, naar de douche, volgens cijfers van Milieu Centraal. Huishoudens met vier personen tikken gemakkelijk 400 kubieke meter gas weg voor de douche.

Op douchen wordt niet beknibbeld, want de douche is ons 'comfortmoment'. Heerlijk, dat warme water over je nog slaperige lijf. Maar ook een beetje zonde. Het hete douchewater stroomt binnen luttele seconden in het afvoerputje. Zuivere energieverpilling.

Douchewaterwarmteterugwinning

Daar is iets op gevonden. Vooral nieuwbouwwoningen kunnen gemakkelijk worden uitgerust met douchewaterwarmteterugwinning (dat woord past niet eens op het scrabblebord).

Het principe is simpel. Door de afvoerbuis van het douchewater binnenin de aanvoerleiding van koud water te installeren, draagt douchewater zijn warmte in deze dubbele buis over op leidingwater. Het aldus met bijna 15graden opgewarmde koude water stroomt direct naar de koudwaterkraan van de douche en gaat voor de rest naar de combiketel op zolder.

Het resultaat is een beter functionerende douche. 'De koude kraan levert immers warmer water, de warme kraan kan zachter en de combiketel hoeft niet alle zeilen bij te zetten om alle gezinsleden een comfortabele douche te bezorgen', zegt Marcel van der Heijden, commercieel directeur van Dutch Solar Systems in Enschede, een van de grotere leveranciers. Je moet er wel langer dan anderhalve minuut voor douchen, want het duurt even voordat het systeem werkt.

Scheelt geld

Toch scheelt deze stimulans tot langer douchen geld. Een gezin met vier personen met een standaard douchegedrag bespaart 180kubieke meter gas ofwel 126 euro per jaar, claimt Van der Heijden. 'Afhankelijk van leidingtechnische zaken in je huis verdient het systeem zich in vijf tot negen jaar terug.'

Is het dan niet vreemd dat deze warmteterugwinning op ons comfortmomentje nog niet overal wordt toegepast? Niet echt; het systeem is nog vrij onbekend, zegt Harko Kronemeijer van leverancier Technea Duurzaam in Harlingen. En in een bestaand huis zien veel mensen op tegen de bouwkundige rompslomp.

Volgens de leveranciers wordt in 30 procent van de nieuwbouwwoningen de warmtewisselaar in de douche standaard aangebracht. Dat aandeel zal stijgen nu per 1 januari de energieprestatie-eis (EPC) van nieuwbouwwoningen van 0,6is aangescherpt tot 0,4.

Projectontwikkelaars halen die eis niet meer met louter isolatie, HR++glas en een paar zonnepanelen. 'Dan is het terecht dat aanwinsten als de terugwinning van douchewaterwarmte in het vizier komen', vindt Claudia Bouwens van het Lente-akkoord, dat bestaat uit de vier branche-organisaties van projectontwikkelaars, bouwbedrijven en corporaties die drastische energiebesparing in de bouw voorstaan.

Energieneutrale woning

Door dit soort noviteiten komt de energieneutrale woning steeds dichterbij, zegt Bouwens. Verwarming van douchewater neemt een steeds groter aandeel van het energieverbruik in. Met een zonneboiler aan de voorkant en deze warmteterugwinning aan de achterkant wordt het volgens haar mogelijk dat zelfs lang douchende pubers het energieverbruik niet extreem omhoog schroeven het waterverbruik zelf buiten beschouwing gelaten.

Bij de installatie zijn verticaal geplaatste dubbele buizen het goedkoopst. Die hebben ook het hoogste rendement. Maar er bestaan ook horizontale systemen met warmteterugwinning in douchebak en douchegoot, al werken die minder efficiënt.

Zwembad

In de praktijk worden dit soort innovaties vooral meegenomen bij verbouwingen en renovaties. Er bestaan nog veel meer mogelijkheden om energie uit warm water terug te winnen. Bijvoorbeeld in het riool, zoals Barry Meddeler van adviesbureau Tauw in Deventer onlangs berekende.

Eenmaal aanbeland in het riool is het douchewater weliswaar flink afgekoeld, maar nog steeds is er 2 tot 3 graden Celsius aan warmte terug te winnen. Dat gaat op dezelfde manier als met het douchewater: koud water stroomt in een aparte buis langs het relatief warme rioolwater. 'De warmtewinst is uiteraard lager dan op de douchevloer, maar we hebben hier vanwege het grote debiet in het riool wel een schaalvoordeel.'

Zo'n installatie wordt op dit moment aangelegd op Urk. Vanaf juni gaat de teruggewonnen warmte van circa 15 procent van de Urker douches naar een zwembad. 'Het kan uit', zegt Meddeler. 'De terugverdientijd is 12 jaar en dat zal verbeteren als er vervolgprojecten komen en we meer kennis opdoen.'

Bij Stichting Rioned, kenniscentrum voor water en riolering in de stad, volgt directeur Hugo Gastkemper de proef met belangstelling. 'Er is een flink aanbod van afvalwarmte in het riool en die is technisch zeker terug te winnen. Het begint bij een zinvolle afnemer. Zo'n zwembad is een goede kandidaat.'

En de ontwikkelingen gaan door. Er zijn al douches die werken met gerecycled water. Wie na 2 minuten is schoon gedoucht, schakelt over op het eigen warme douchewater uit het putje dat met een filter en uv-licht direct wordt gezuiverd en teruggepompt naar de douchekop. Het comfortmoment gaat eindeloos duren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden