Bellen metXander van Uffelen

‘Kuipers koos voor overdrijving en stuntelde daardoor met cijfers: zonde’

Het land gaat weer open, ondanks de hoge besmettingscijfers. Wat betekenen de versoepelingen voor de opnamecijfers? We bellen met datajournalist Xander van Uffelen.

Wies de Gruijter
Ernst Kuipers, minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (D66) en premier Mark Rutte tijdens de persconferentie over de coronamaatregelen.  Beeld Freek van den Bergh
Ernst Kuipers, minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (D66) en premier Mark Rutte tijdens de persconferentie over de coronamaatregelen.Beeld Freek van den Bergh

Er kwam veel kritiek op het optreden van Ernst Kuipers op de persconferentie van dinsdag. Wat klopte er niet?

‘De minister van Volksgezondheid liet een grafiek zien over het effect van de boosterprik. Wat hij verkeerd deed: hij toonde de huidige boostervaccinatiegraad, maar vergeleek die met de ziekenhuisopnamen van december tot half januari. In die periode waren er überhaupt heel weinig mensen geboosterd, waardoor er ook weinig geboosterde mensen in het ziekenhuis lagen. Hij liet 56 poppetjes zien met een booster, terwijl van alle ziekenhuisopnamen maar 1,5 poppetje een booster had gekregen. Hij had in plaats van 56 beter zo’n 5 poppetjes met een booster kunnen laten zien.

‘Ik vind het jammer dat Kuipers niet koos voor een meer begrijpelijke boodschap, namelijk: vaccinatie heeft effect. Hij wilde laten zien dat een booster heel waardevol is, maar vergat dat het verschil tussen het effect van een booster en basisvaccinatie eigenlijk een bijrol speelt. Het gunstige effect van vaccinatie was namelijk wel degelijk te zien op het plaatje. Hij had beter kunnen benadrukken: 14 van de 100 volwassenen in Nederland is ongevaccineerd, maar in ziekenhuis heeft 55 van de 100 volwassenen geen vaccinatie gehaald. Dat beeld is krachtig en correct. Hij koos voor overdrijving en stuntelde daardoor met cijfers. Dat is zonde.’

Kuipers zei ook dat het coronatestbewijs de verspreiding van het coronavirus met 15 procent kan dempen. Waar had hij dat getal vandaan?

‘Dat percentage staat in een rapport van de TU Delft. Kuipers ging uit van het meest perfecte scenario, waarbij mensen overal een QR-code moeten laten zien, ook op werkplekken en in supermarkten. Dat scenario gaat er ook vanuit dat ongevaccineerde mensen vervolgens hun gedrag aanpassen aan het beleid door een vaccinatie te halen. Dat is het meest gunstige geval, dus die 15 procent van Kuipers was erg scherp aan de wind. In de praktijk is het effect veel lager.’

Voorheen durfde het kabinet geen versoepelingen aan omdat het nog onzeker was wat het effect van de omikronvariant zou zijn. Hebben we nu een beter beeld?

‘Ja, zeker. Wetenschappers formuleren hun bevindingen altijd voorzichtig, maar inmiddels is duidelijk dat omikron minder ziekmakend is. Een kleiner deel raakt zo ziek dat het een medische behandeling nodig heeft. Toch ben ik voorzichtig met de term ‘mild’. Een ziekenhuisopname is niet mild. Elke dag moeten 130 mensen met een coronabesmetting naar het ziekenhuis en dat aantal stijgt inmiddels weer. Dat is best heftig.’

Maandag nam de de hoeveelheid coronapatiënten op de verpleegafdeling na langdurige daling weer toe. Wat gaan de versoepelingen doen voor opnamecijfers?

‘We gaan uit van een stijging van de ziekenhuisopnamen, maar in welke mate blijkt lastig te voorspellen. Als je net een ander cijfertje in een model stopt, komt er weer heel wat anders uit. Om toch een indicatie te geven, kijken we naar omringende landen waar minder strenge maatregelen gelden, zoals Frankrijk, Duitsland en België. In die landen zien we een aardige toename van coronapatiënten in het ziekenhuis.

‘Het is lastig om de situatie in die landen te vergelijken met de Nederlandse. Er liggen nu ruwweg 1000 mensen in het ziekenhuis. Als je je baseert op de cijfers uit onze buurlanden, stijgt dat aantal naar een getal tussen de 2000 tot in het ergste geval 5000. Zolang het aantal coronapatiënten onder de 3000 blijft, kan de zorg het aan.

‘Het goede nieuws is dat er weinig mensen op de ic liggen. Dat blijkt overal, ook in Nederland. Als je van het Franse, meest sombere scenario uitgaat, dan kunnen we verwachten dat er binnenkort ongeveer 900 mensen op de ic liggen. Dan moeten ziekenhuizen de zorg weer afschalen. Op dit moment verwacht ik dat het gunstiger uitpakt.’

Kunnen we op basis van gegevens uit andere landen iets zeggen over het verdere verloop van de pandemie?

‘De besmettingscijfers zullen de komende weken ook heel moeilijk te interpreteren zijn. Ten eerste omdat de maximale testcapaciteit inmiddels bereikt is. Ten tweede door de wijziging van de quarantaineregel: voor kinderen is het nu veel minder noodzakelijk om zich te laten testen. Daardoor kunnen de GGD’s niet meer goed in kaart brengen hoeveel positieven Nederland telt.

‘Desondanks kunnen we de komende maanden een enorme piek verwachten, maar wanneer die piek komt, weten we niet precies. Na die piek zullen de besmettingen en de ziekenhuisopnames weer flink dalen. Dan krijgen we waarschijnlijk een rustige zomer. Maar wat de wereld dit najaar te wachten staat: geen idee. De periode na omikron blijft ongewis. ’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden