Kruistochten à la BBC: Your pope says go!

De kruisvaarders, die dappere ridders die uit heel Europa naar Jeruzalem trokken om de heilige stad te bevrijden van de moslims, waren kannibalen....

Henk van Renssen

Met die fijne mededeling begint zaterdag op de BBC World de historische documentaireserie Crusades, over de kruistochten die van de elfde tot de dertiende eeuw een groot deel van Europa in beweging brachten. De inzet van de reeks is vanaf de eerste minuut duidelijk: niet de moslims, maar de kruisvaarders waren de echte barbaren in deze middeleeuwse heilige oorlogen.

Laat het maar aan de BBC, en in dit geval vooral ex-Monty Python Terry Jones, over om die boodschap met een aanstekelijke combinatie van wetenschappelijke grondigheid, ironie en veel visuele trucs op het beeldscherm te brengen. Heel erg genuanceerd is het allemaal niet, wel grappig en leerzaam.

In het eerste deel, Pilgrims in arms, over het begin van de eerste kruistocht, worden meteen alle registers opengetrokken. De oorlog begint met een brief van keizer Alexius I aan de paus in Rome: of hij niet wat soldaten wilde sturen om hem te helpen in zijn strijd tegen de Turken. Het toeval wil, vertelt samensteller Jones met een grijns, dat onder paus Urbanus net een stel 'radicalen' aan de macht is gekomen, die niet minder dan werelddominantie nastreefden.

De paus houdt een beroemde speech (in beeld gebracht door hem in een schilderij tot leven te laten komen) waarin hij oproept ten strijde te trekken tegen de Turkse heidenen. De boodschap wordt razendsnel over heel Europa verspreid. In het echt gebeurde dat via het uitgebreide kerkelijke netwerk, maar de BBC verbeeldt het met een grappige propagandafilm: 'Your pope says go!' Binnen de kortste keren trekken tienduizenden, vrouwen en kinderen incluis, volkomen ongeorganiseerd richting het heilige land.

Het wordt een chaotische kruistocht. De eerste groep, vooral boeren onder leiding van de mysterieuze Peter de Kluizenaar, begint in het Turkse rijk spontaan de bevolking af te slachten. Helaas, meldt Jones onderkoeld, zijn de boeren onwetend van het feit dat die onder de Turken gewoon christelijk is gebleven. De volkskruisvaarders worden in de pan gehakt.

Later arriveren de reguliere legers van de paus. Jones laat zich in een harnas hijsen en verdwijnt te paard in de woestijn. Zo, vertelt hij, zullen de kruisvaarders de komende twee jaar Jeruzalem proberen te bereiken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden