Nieuws KRUIDENSUPPLEMENTEN

Kruidensupplementen kunnen werking medicijnen verminderen, waarschuwt geneesmiddelenautoriteit

Kruidenproducten zoals groene thee, kurkuma, sint-janskruid of knoflook zijn minder onschuldig dan ze lijken: in combinatie met medicijnen kunnen ze de werking daarvan verminderen en de kans op bloedingen of hartinfarcten verhogen. Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) begint daarom een campagne om patiënten te waarschuwen.

Sint-Janskruid, een veelgebruikt kruidenproduct tegen neerslachtigheid, kan invloed hebben op medicijnen tegen kanker, antidepressiva, antibiotica, anticonceptiemiddelen en medicijnen die de afweer onderdrukken, waarschuwt het CBG. Beeld Thinkstock

Uit onderzoek blijkt dat 10 procent van de mannen, 17 procent van de vrouwen en 13 procent van de kinderen kruidensupplementen gebruiken. Deze supplementen worden niet beoordeeld door het CBG en vallen onder de warenwet. Kruidengeneesmiddelen worden wel van tevoren gekeurd. ‘Mensen zeggen over kruiden al snel: dat is toch een natuurlijk product? Dat kan toch geen kwaad?’, aldus een woordvoerder van het CBG. ‘Terwijl de bijwerkingen best heftig kunnen zijn.’

Het CBG zette daarom het effect van de tien meestgebruikte kruidengeneesmiddelen en - supplementen op een rij. Zo kan kurkuma ertoe leiden dat chemotherapie minder goed aanslaat of dat ontstekingsremmers minder goed werken, en invloed hebben op bloeddrukverlagers. Kruidenproducten met groene thee kunnen de werkzaamheid van onder meer bètablokkers en foliumzuur verminderen. Verder kunnen middelen met knoflook de werking van maagzuurremmers en medicijnen tegen kanker beïnvloeden. In combinatie met bloedverdunners kan knoflook er bovendien voor zorgen dat het bloed minder goed stolt. Hetzelfde geldt voor ginseng en gingko.

Het gaat volgens het CBG vooral om het innemen van kruidengeneesmiddelen of -supplementen, niet om de hoeveelheden die doorgaans in het eten worden gebruikt. ‘We hebben geen aanwijzingen dat het drinken van een paar koppen groene thee invloed heeft’, zegt de woordvoerder, ‘maar het heeft wel effect vanaf een halve liter groene thee of meer per dag.’

Sint-janskruid

Bij sint-janskruid, een veelgebruikt kruidenproduct tegen neerslachtigheid, vond het CBG opvallend vaak ‘interactie’ met geneesmiddelen, aldus een woordvoerder. ‘Er zijn minstens vijftig medicijnen gevonden waarop dit middel inwerkt.’ Zo kan sint-janskruid invloed hebben op medicijnen tegen kanker, antidepressiva, antibiotica, anticonceptiemiddelen en medicijnen die de afweer onderdrukken.

Zo blijken vijf van de tien middelen in combinatie met bloedverdunners invloed te hebben op de snelheid waarmee het bloed stolt. ‘Dit kan de kans op bloedingen verhogen’, zegt apotheker Mark Slager uit Amersfoort. ‘We weten dat maag- en andere bloedingen een belangrijke oorzaak zijn van medicatiegerelateerde ziekenhuisopnamen. Het is goed mogelijk dat het gebruik van kruiden hierin een rol speelt.’

In zijn praktijk ziet hij ook dat patiënten de risico’s niet kennen. Zo kreeg hij laatst een man aan de balie die ‘natuurlijke viagra’ op internet had gevonden en geslikt, terwijl hij daarnaast ook geneesmiddelen voor zijn bloeddruk gebruikte. ‘Op de site werden die potentieverhogende middelen aangeprezen als ‘puur natuur’’, zegt Slager. ‘Deze man kreeg uiteindelijk twee epileptische aanvallen. Het gaat nu goed met hem, maar dit heeft hem heel bang gemaakt.’

Kankerpatiënten

Ook hoogleraar en internist-oncoloog Ron Mathijssen van het Erasmus MC zegt geregeld kankerpatiënten in zijn praktijk te krijgen die kruidenproducten slikken. Zo zijn er mensen die geloven dat kurkuma kanker zou kunnen tegengaan. ‘Patiënten krijgen het aangeraden door vrienden of de buurvrouw’, zegt Mathijssen. ‘Goedbedoeld natuurlijk, maar ze realiseren zich niet dat dit de werking van bijvoorbeeld het middel tamoxifen bij kanker vermindert. Uit recent onderzoek door het Erasmus MC blijkt dat dit een behoorlijke invloed heeft.’

‘Als ik als oncoloog niet actief vraag aan patiënten of ze kruidensupplementen nemen’, zegt Mathijssen, ‘dan melden ze het vaak niet. Maar zodra ik echt doorvraag, hoor ik vaak dat ze er wel vijf, tien of vijftien verschillende middelen bij nemen.’

Soms reageren patiënten heftig als hij hen vertelt dat ze ermee moeten stoppen. ‘Neem sint-janskruid’, zegt de internist-oncoloog, ‘mensen die chemotherapie krijgen, zeggen daar echt baat bij te hebben. Ze zijn minder misselijk en hoeven minder vaak over te geven. Maar dat is logisch. Dat komt doordat de concentratie van medicijnen in het bloed lager is, als gevolg van deze interactie.’ Dit probleem, zegt hij, wordt enorm onderschat.

Verder onderzoek

Het College wil de lijst met kruidenproducten in de toekomst uitbreiden, maar daarvoor moet eerst meer literatuuronderzoek worden gedaan. Zo wil het CBG ook kijken naar de invloed van zilverkaas, hop, passiebloem en zaagbladpalm op de werking van medicijnen. ‘Ook CBD-olie staat op ons wensenlijstje’, zegt de woordvoerder, ‘al is het de vraag of dat een kruid te noemen is.’

Het RIVM waarschuwde in 2015 al voor kruidenproducten. ‘Maar die informatie was vooral voor wetenschappers bedoeld’, zegt het CBG. ‘Wij merken aan apothekers en patiënten dat veel mensen dit toch niet weten.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden