Analyse

‘Kroegruzie’ over Europees hulppakket tegen coronacrisis slaat diepe wonden

De Europese ministers van Financiën bereikten donderdagavond alsnog een akkoord over een coronacrisis hulppakket van ruim 500 miljard euro. Twee dagen eerder blokkeerde minister Hoekstra de deal nog. Heeft hij nu toch zijn zin gekregen? 

Minister Hoekstra en andere Europese ministers van Financiën tijdens een videovergadering eerder deze week.Beeld EPA

De hoogoplopende ruzie tussen Hoekstra en zijn EU-collega’s draaide vooral om de voorwaarden waaronder het Europees noodfondskrediet (240 miljard euro) kan verstrekken aan eurolanden die zwaar getroffen zijn door de coronapandemie. Italië, Spanje, Frankrijk en Portugal eisten dat de normale macro-economische voorwaarden – geld in ruil voor het saneren van de sociale zekerheid, pensioenstelsel, ontslagregelingen – van tafel gingen. Buitengewone tijden vragen om buitengewone souplesse.

Hoekstra wilde daar niets van weten: het noodfonds is de laatste reddingsboei, gevuld met belastinggeld, dat geef je niet zomaar weg. Alleen in het begin misschien, als het echt alleen om uitgaven voor de zorg gaat. Voor daarna eiste hij de normale hervormingsopzet.

Wie de geflopte compromistekst van woensdagochtend (pdf) – waar Hoekstra na zestien uur vergaderen ‘nee’ tegen zei – en het akkoord van donderdagavond naast elkaar legt, kan concluderen dat Nederland scherpere eisen heeft doorgedrukt waaraan het geld (zonder verdere voorwaarden) besteed mag worden: aan de kosten van ‘directe en indirecte zorg, genezing en preventie als gevolg van de covid-19-crisis’. Woensdag stond er ‘de kosten nauw verbonden met de covid-19-crisis’. Het oogt als het verschuiven van een komma, maar er is urenlang over gesteggeld.

Gewone begrotingsregels

Dan de macro-economische voorwaarden waar Hoekstra zo op hamerde: die staan niet in het akkoord, zoals ze ook niet in de ontwerptekst van woensdag stonden. Wel meldt het akkoord dat zodra de coronacrisis voorbij is, alle eurolanden – dus ook zij die niet lenen van het noodfonds – zich weer houden aan de gewone Europese begrotingsregels over de staatsschuld en het begrotingstekort. Vrijwel dezelfde formulering lag woensdagochtend op tafel, zij het op een iets andere plaats (één alinea hoger) dan in het definitieve akkoord.

Verder was er de indringende wens van de zuidelijke landen om de optie van gezamenlijk uitgegeven schuldpapier (eurobonds/coronabonds) in de tekst te krijgen. Omdat naast Nederland ook Duitsland, Finland en Oostenrijk daar niets voor voelen, was dat verzoek woensdagavond al geparkeerd met een fraaie frase dat de regeringsleiders zich zullen buigen over ‘vernieuwende financiële instrumenten’, wetende dat die leiders alleen met unanimiteit kunnen beslissen. Het definitieve akkoord is nauwelijks anders.

Donderdagavond na afloop zei Hoekstra ‘zeer tevreden’ te zijn met het resultaat. Zijn Franse, Spaanse en Italiaanse collega’s, waren dat ook. Eurogroepvoorzitter Mário Centeno prees vooral de snelheid (‘binnen drie dagen!’) waarmee het hulppakket is afgekaart. De ministers wilden niet opnieuw met een knetterende ruzie uit elkaar, dus benadrukte iedereen wat hem of haar het beste uitkwam.

Dat neemt niet weg dat ‘de kroegruzie’ woensdagochtend volgens betrokken EU-ambtenaren diepe wonden heeft geslagen. Wat Hoekstra nu als overwinning claimt, kan hem opbreken als straks het debat over de echte miljarden (het herstelplan, de nieuwe Europese meerjarenbegroting) begint. De gunfactor voor Wopke is bijzonder laag in Brussel.

EERDER SPRAKEN WE WOPKE HOEKSTRA OVER DE TOORN DIE HIJ OVER ZICH HEEN KREEG VAN ZUID-EUROPESE LANDEN

Wat is er nou zo verschrikkelijk aan eurobonds? ‘Ze zijn gewoon niet nodig.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden