Kroatische kiezer is rijper geworden

Met een vleugje nationalisme hoopte vice-premier Budisa zijn aanhang te vergroten. Maar de politieke crisis die hij in Kroatië heeft veroorzaakt, lijkt hem eerder slecht dan goed te doen....

Van onze correspondent Olaf Tempelman

Persoonlijke rivaliteit met een vleugje nationalisme. Zo typeren commentatoren in Zagreb de politieke crisis in Kroatië. Peilingen wijzen erop dat de aanstichter ervan, Dragen Budisa, leider van de Sociaal Liberale Partij (HSLS), er niet het effect mee bewerkstelligt dat hij beoogde: hij verliest aan populariteit.

Vrijdag diende premier Ivica Racan van de Sociaal Democratische Partij (SDP) zijn ontslag in nadat Budisa, zijn vice-premier en belangrijkste coalitiepartner, had besloten de HSLS-ministers uit de regering terug te trekken. Dit uit protest tegen een wetsontwerp dat import van kernenergie uit Slovenië toestaat.

De meeste commentatoren in de Kroatische pers bestempelen het wetsontwerp op zichzelf als futiel en niet-controversieel. Budisa heeft er volgens hen evenwel een nieuwe aanleiding in gezien zichzelf op nationalistische, conservatieve wijze te profileren. In juni vorig jaar trachtte Budisa ook al de val van de regering te bewerkstelligen door zich uit te spreken tegen de uitlevering van twee Kroatische generaals aan het Joegoslavië-Tribunaal in Den Haag.

Die poging mislukte, waarna Budisa aftrad als HSLS-leider. In februari dit jaar werd hij echter op het partijcongres opnieuw gekozen. Vervolgens trad hij aan als vice-premier van Ivica Racan. De rivaliteit tussen Budisa en Racan zette de Kroatische coalitie vrijwel meteen onder druk.

Die rivaliteit dateert uit de tijd van Franjo Tudjman. De oppositie slaagde er toen niet in een gemeenschappelijke vuist tegen diens regime te maken. In januari 2000, een maand na Tudjmans dood, was Budisa kandidaat voor het presidentschap van Kroatië. Hij verloor doordat Racan en de SDP hun steun uitspraken voor de destijds onafhankelijke kandidaat Stipe Mesic.

Budisa heeft die nederlaag nooit kunnen verkroppen en probeert sindsdien zijn populariteit op te vijzelen door - weliswaar op een gematigde wijze - in het nationalistische gat te springen dat door Tudjman is achtergelaten.

Die richting is binnen zijn eigen HSLS echter omstreden. Een deel van de partij heeft zich uitgesproken tegen het verlaten van de regering en voor het steunen van een nieuw kabinet-Racan. Daardoor is het goed mogelijk dat een dergelijke regering nog deze week aantreedt.

De Kroatische politica Vesna Pusic wijt de terugval van Budisa in de populariteitspeilingen na het uitbreken van de crisis aan een nieuwe rijpheid van het Kroatische electoraat: nationalisme werkt politiek niet meer.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden