Kroatië heeft plots geen zin meer in Europa

Lang wilden de Kroaten bij Europa horen. Het vonnis over volksheld generaal Gotovina veranderde dat.

AMSTERDAM - Een gratis concert met Europese muziek. Een cd met kinderliedjes, getiteld 'Vlieg hoog naar Europa'. En het gloednieuwe tv-programma Het pad van de Europese fondsen, twee keer per week op de Kroatische openbare omroep.


Het is 'Week van Europa' in Kroatië, en dat zullen de Kroaten weten. Overal in het Balkanland wordt reclame gemaakt voor de Unie, en vinden blauw-met-sterren-gekleurde festiviteiten plaats. Slogans beloven vooruitgang en welvaart, folders leggen uit hoe die in de vorm van EU-subsidies kunnen worden bereikt.


De grootscheepse campagne heeft een goede reden. Als alles goed gaat, voltooit Kroatië eind juni de onderhandelingen met de Europese Unie. Na zeven jaar moeizaam hervormen ligt de weg dan open om het 28ste EU-lid te worden.


Maar net nu het zover is, heeft de Kroatische bevolking er geen zin meer in. Volgens een recente peiling van de Kroatische krant Jutarnji List steunt slechts 23 procent van de Kroaten het EU-lidmaatschap. Een nachtmerrie voor de Kroatische politici, temeer omdat ze een referendum over de toetreding hebben beloofd.


Zeven jaar geleden waren de Kroaten nog razend enthousiast over hun opname in de Europese familie. Driekwart van bevolking was voor. De Kroaten hadden de oorlog achter de rug, zaten economisch aan de grond en zagen in Europa de oplossing. Maar naarmate de onderhandelingen langer duurden, verminderde het enthousiasme. Door de kater na de Roemeense en Bulgaarse toetreding hadden veel EU-lidstaten geen zin in een 28ste lidstaat. De eisen voor Kroatië werden daarom flink aangescherpt. 'Veel Kroaten zijn daar boos over', zegt politiek analist Davor Gjenero. 'Ze zien dat ons land het beter doet dan Roemenië en Bulgarije ten tijde van hun toetreding en snappen niet waarom wij langer moeten wachten. Ze reageren als kinderen: als het voor jullie niet hoeft, dan voor ons ook niet. Houden jullie je Europese Unie maar.'


De economische crisis deed nog meer afbreuk aan het enthousiasme. 'Kroaten zagen de EU altijd als het land van melk en honing, waarin alles goed zou komen', zegt politiek adviseur Krunoslav Vidic. 'Maar nu zien ze wat er in Griekenland, Ierland en Portugal gebeurt.'


Het dieptepunt kwam na de veroordeling door het Joegoslaviëtribunaal van Ante Gotovina, vorige maand. De generaal die Kroatië van de Serviërs bevrijdde en in Kroatië gezien wordt als een volksheld, werd veroordeeld tot 24 jaar. Tijdens betogingen tegen de veroordeling werd een EU-vlag verbrand en stickers met EU Fuck U uitgedeeld. Als het referendum inderdaad een positief resultaat oplevert, en de 27 huidige EU-lidstaten daarna hun goedkeuring geven, kan Kroatië niettemin in 2013 EU-lid worden.


Als het land eind juni een goed rapport krijgt van de EU, worden de onderhandelingen over de toetreding afgesloten. De belangrijkste pijnpunten zijn een onafhankelijke rechtspraak en de strijd tegen corruptie. Gjenero: 'Als het nu niet lukt, wordt het op de lange baan geschoven. In november zijn er in Kroatië verkiezingen, dan ben je zo een jaar verder.'


Hij denkt dat de onderhandelingen wel worden afgerond maar dat Kroatië een soort controlemechanisme krijgt opgelegd, net als Bulgarije en Roemenië. Daarmee kunnen landen ook na hun toetreden tot hervormingen worden gedwongen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden