'Kritische zin noodzaak'

Oud-premier Dries van Agt (72) is fel gekant tegen het westerse ingrijpen in Irak. Hij vindt dat de democratie aan waarde inboet als regeringen, zoals de Spaanse, niet luisteren naar hun volk....

- Zijn de militaire sucessen van de coalitie voor u aanleiding uw mening over de oorlog te herzien?

'Door een militaire aanval op Irak te ontketenen hebben de Verenigde Staten wederrechtelijk gehandeld. De Veiligheidsraad heeft daartoe immers geen machtiging verleend, terwijl er van zelfverdediging geen sprake was. Door het militaire succes wordt deze wederrechtelijkheid niet met terugwerkende kracht opgeheven.'

- Welke rol kan of moet Nederland spelen in de wederopbouw van Irak?

'Nederland moet naar vermogen bijdragen aan de wederopbouw van dit geteisterde land. De politieke steun die wij, ten onrechte, aan Amerika hebben gegeven, maakt de morele plicht daartoe nog klemmender.'

- Wat is een grotere uitdaging: de democratisering van Irak of de eenheid herstellen in Europa?

'Democratiseren van Irak naar westers model zal deksels moeilijk blijken. Overigens mogen de machthebbers in Washington en hun vrienden daar niet te dik over doen, want zij laten zich met graagte helpen door een aantal landen waar van enige democratie geen sprake is.

'Wat is onze democratie overigens waard wanneer Europese regeringen steun blijven betuigen aan de oorlog in Irak, terwijl hun kiezers zich daar en masse tegen verzetten? Met Spanje als meest sprekende voorbeeld. Europa heeft als politieke eenheid nimmer gefunctioneerd en zal dat in de afzienbare toekomst evenmin doen.'

- Wat betekent het voor het proces van Europese eenwording dat de Oost-Europese EU-kandidaten zonder uitzondering de zijde van Amerika hebben gekozen?

'Dat de Oost-Europeanen bij instinct voor Amerika hebben gekozen is niet verwonderlijk. De Sovjet-Unie is immers bezweken onder de concurrentie met Amerika, niet onder een uitputtende competitie met Europa. Het proces van Europese eenwording zal er nu nog moeilijker op worden.'

- Moet Nederland zijn traditionele transatlantische oriëntatie, vanwege de Irak-oorlog, wijzigen?

'Geen enkel land kan het zich nog veroorloven zich af te wenden van de supermacht. Maar onze oriëntatie moet wel blijk geven van kritische zin.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden