Kritisch geluid op Voedseltop ontbreekt

Vooraf was de Voedseltop door staatssecretaris Martijn van Dam (landbouw) bestempeld tot een 'unieke' bijeenkomst. Voor het eerst zouden alle spelers uit de Nederlandse voedselsector bijeen komen om hun steun te betuigen aan het voedselbeleid van de toekomst. De Voedseltop zou een mijlpaal moeten worden voor de transitie naar een duurzaam en gezond voedingssysteem.

Staatssecretaris Martijn van Dam van Economische Zaken vult de schappen van de Albert Heijn XL met diervriendelijker geproduceerde varkensvleeswaren. Beeld null
Staatssecretaris Martijn van Dam van Economische Zaken vult de schappen van de Albert Heijn XL met diervriendelijker geproduceerde varkensvleeswaren.

Het podium, een oude Philipsfabriek in Den Haag, was opgefleurd met houten veilingkistjes gevuld met fleurige groenten en fruit: prei, appels, wortelen, sinaasappels, paprika's. Op de voorste rij zaten maar liefst vier bewindslieden: minister Edith Schippers (Volksgezondheid), staatssecretaris Sharon Dijksma (Milieu), staatssecretaris Lilianne Ploumen (buitenlandse handel).

Wat volgde was een volledig voorgekookt programma waarin vooral vertegenwoordigers van het bedrijfsleven in korte spreekbeurten mochten vertellen hoe goed ze al bezig zijn en hoe ze het nóg beter gaan doen. De supermarkten gaan voor 'maximale transparantie' ('We hebben niks te verbergen', aldus Jumbo-directeur Ed van Weerd), de frisdrankenindustrie haalt nog meer suiker uit zijn drankjes (tot 15 procent in 2020), de boeren gaan nog minder gewasbeschermingsmiddelen gebruiken.

Het wemelde van goed bedoelde initiatieven. De Schijf van Vijf krijgt een centrale plaats in de supermarkt, Albert Heijn ('Onze producten liggen dagelijks op vijf miljoen bordjes') presenteerde een verspakket waarmee de consument in een half uur een gezonde maaltijd op tafel kan zetten. De Rabobank kondigde een Task Force tegen verspilling aan, producenten van vleesvervangers (The Green Protein Alliance) gaan hun best doen Nederland aan de plantaardige eiwitten te krijgen. Het Voedingscentrum komt met een app waarop we kunnen zien wat er in een product zit.

Positivo's

Het woord 'samen' viel vaak, want niemand kan het alleen. Consumenten, bedrijven en overheid moeten samen de kar trekken, aldus Van Dam. 'Met zijn allen de schouders eronder.' De staatsecretaris had de verwachtingen van zijn kant vooraf al getemperd door aan te kondigen dat de overheid niets ziet in dwingende maatregelen om duurzame consumptie af te dwingen zoals de invoering van een belasting op vlees.

Tot een dialoog kwam het niet. Niet alleen omdat daar geen ruimte voor was in het overvolle programma, maar ook omdat organisaties met een kritische blik op de voedselsector (Milieudefensie, Foodwatch, Wakker Dier) niet waren uitgenodigd. Dat wil zeggen: ze zaten wel in de zaal, maar kwamen niet aan het woord. De Voedseltop was een bijeenkomst voor positivo's, niet voor zwartkijkers.

Op de ochtend vóór de Voedseltop maakte Wakker Dier bekend dat Albert Heijn en Jumbo, beide op het podium, vorig jaar nog meer met kiloknalvlees hebben gestunt dan het jaar ervoor. AH en Jumbo voeren een 'vleesoorlog' om klanten van elkaar weg te kapen, aldus Wakker Dier. Tot een toezegging om daar tenminste mee op te houden, kwamen de vertegenwoordigers van de supermarkten in Den Haag niet. Er was ook niemand die het ze vroeg.

Goed nieuwsshow

De grote vragen bleven onbenoemd en onbeantwoord. Zoals: Hoe gaan we ervoor zorgen dat Nederlanders echt (veel) minder vlees en zuivel gaan eten? Hoe gaan we afhankelijkheid van fossiele brandstof in de voedselsector verminderen? Hoe houden we de bodem vruchtbaar met onze intensieve landbouw? Hoe zorgen we dat boeren in ontwikkelingslanden een eerlijke prijs krijgen voor hun producten? Hoe roepen we de schrikbarende afname van biodiversiteit een halt toe? Hoe maken we een eind aan dierenleed in de intensieve veehouderij?

Daarmee werd de Voedseltop vooral een goed nieuwsshow voor de Nederlandse voedselsector. De enige die een beetje tegengas probeerde te geven was Volkert Engelsman van Eosta, distributeur van 'biologische en eerlijke' groenten en fruit. Engelsman hield een pleidooi voor eerlijke prijzen waarin de (milieu)kosten van voedsel niet worden afgewenteld op toekomstige generaties en het milieu. 'We zetten pas echt een stap naar verduurzaming als we eerlijk gaan rekenen', aldus Engelsman. Hij was een roepende in de woestijn van optimisme.

Aan het slot van de bijeenkomst schaarde 96 procent van de aanwezigen zich achter de slotverklaring waarin als doelstelling wordt uitgesproken dat Nederland in vijf tot tien jaar tijd wereldwijd 'de onbetwiste koploper is in veilige, gezonde en duurzame voeding en een duurzame land- en tuinbouw'. In 2030 moeten honger en ondervoeding de wereld uit zijn - met hulp van Nederland.

Wie erop afgerekend wordt als dat onverhoopt niet lukt, meldt de verklaring niet. Daarna kon iedereen aan de borrel met duurzame hapjes uit de Dutch Cuisine.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden