NieuwsCoronabeleid orthodoxekerk

Kritiek op orthodoxe kerk, die iconen blijft kussen, zwelt aan

De kritiek op het coronabeleid van de orthodoxe kerk in Zuidoost-Europa zwelt aan. Heeft zij het virus niet verschrikkelijk onderschat? Vrijdag overleed de patriarch van de Servisch-orthodoxe kerk, Irinej Gavrilovic (90), aan de gevolgen van corona. Eerder al stierf de metropoliet van Montenegro aan het virus, en vorige week werden de aartsbisschoppen van Griekenland en Albanië in het ziekenhuis opgenomen.

Tienduizenden gelovigen kwamen samen bij de begrafenis van metropoliet Amfilohije, de hoogste kerkleider van Montenegro, in Podgorica.Beeld EPA

Het korte antwoord op bovenstaande vraag, aldus veel critici: ja. De afgelopen maanden waren vrijwel alle genoemde kerkleiders in het openbaar te zien zonder mondkapjes, zonder voldoende onderlinge afstand of diensten leidend waarbij te veel mensen te dicht op elkaar stonden. In juni werd Amfilohije, de hoogste kerkleider van Montenegro, zelfs verhoord door de politie vanwege zijn organiserende rol bij een enorm protest tegen een nieuwe godsdienstvrijheidwet, ondanks de bezwaren van de regering. Momenteel is er geen Europees land met meer nieuwe besmettingen per hoofd van de bevolking dan Montenegro.

Bij de begrafenis van diezelfde Amfilohije – hij overleed begin november aan de gevolgen van het virus – kwamen wederom tienduizenden gelovigen samen. Ook hier droeg vrijwel niemand een mondkapje of hield afstand. Die begrafenis werd geleid door de vrijdagochtend overleden Servische Patriarch Irenej. Drie dagen na de dienst testte ook hij positief.

Rituelen

Omdat in de tussentijd ook de 82-jarige aartsbisschop Ieronymos, de hoogste kerkleider van Griekenland, werd opgenomen in het ziekenhuis, net als de leider van de Grieks-orthodoxe kerk in Albanië, de 91-jarige Anastasios, stellen steeds meer critici vragen over de rol van de orthodoxe kerk bij de verspreiding van het virus op de Balkan. Vooral de weerzin om de eigen rituelen aan te passen, ligt momenteel onder vuur.

Terwijl de communie binnen bijvoorbeeld de Katholieke Kerk dit jaar is aangepast – gelovigen krijgen de hostie niet langer op de tong, maar in hun hand gelegd – drinken gelovigen bij veel orthodoxe diensten hun wijn nog altijd een voor een uit dezelfde lepel. Ook het gebruik om heilige voorwerpen of iconen (afbeeldingen van heiligen) te kussen, gaat gewoon door. Zo was een van de voornaamste problemen bij de begrafenis van Amifilohije in Montenegro dat veel rouwenden zijn lichaam kusten. Ze gingen daar net zo lang mee door tot de aanwezige artsen ingrepen en de kist lieten sluiten.

Politiek

Dat dergelijke evenementen desalniettemin blijven doorgaan, komt omdat politici zich niet altijd vrij voelen de kerk zomaar een halt toe te roepen, mede omdat de kerkleiders op de Balkan zich geregeld uitspreken over de politiek. Tijdens de afgelopen verkiezingen in Montenegro riep Amifilohije gelovigen nog op vooral niet op de Democratische partij te stemmen en de Servische Patriarch Irenej liet eind vorig jaar zijn onvrede blijken over de anti-regeringsprotesten van de oppositie, die toen wekelijks plaatsvonden in Belgrado.

De twee aan corona overleden kerkleiders waren niet alleen politiek actief, maar stonden ook bekend als zeer conservatief. Ze spraken zich meermaals uit tegen homoseksuelen en toen de regio in 2014 werd getroffen door een reeks overstromingen, kwam dat volgens hen omdat de Oostenrijkse drag-queen Conchita Wurst het Songfestival had gewonnen. Irenej noemde de sequentie van de twee gebeurtenissen – de winst en de overstromingen – ‘geen toeval maar een waarschuwing’.

Lees ook

In Italië blijven de kerken open: ‘Dat besmettingscijfers stijgen, ligt aan promiscue leven buiten’
In kerken wordt niet alleen Gods woord verspreid, maar ook corona, blijkt uit onderzoek. Waar kerken in Nederland zich daarom, soms schoorvoetend, schikten in maximaal dertig bezoekers, zitten de Italiaanse kerkbanken nog altijd een stuk voller. Maar wel met strenge maatregelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden