nieuwsbetoging

Kritiek op niet ingrijpen van burgemeester bij Grote Black Lives Matter-betoging in Amsterdam

Het recht van demonstratie weegt soms zwaarder dan de in noodverordeningen vastgelegde regel dat mensen in deze coronatijd minimaal anderhalve meter afstand moeten houden. Met deze afweging bij de anti-racismebetoging op de Dam haalde de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema zich maandag de woede op de hals van vele burgers en politici.

Demonstranten tijdens het protest op de Dam.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Vooral rechtse partijen hadden kritiek op haar besluit om de demonstratie niet te ontbinden en eventueel door de politie te laten afbreken. Net als in andere Europese hoofdsteden werd maandagavond in Amsterdam gedemonstreerd tegen het politiegeweld in de Verenigde Staten tegen zwarten. Aanleiding voor de collectieve boosheid is een gewelddadig politieoptreden van vorige week in de Amerikaanse stad Minneapolis waarbij George Floyd het leven verloor.

De bijeenkomst op de Dam trok veel meer mensen dan verwacht. De organisatoren hadden rekening gehouden met een opkomst van tussen de 300 en 500 mensen. Dat werden er 5.000 en deze stonden bijeengedromd tussen het paleis op de Dam en het nationaal monument, hoewel via kruisen op de straat was getracht de betogers tot het houden van afstand te bewegen.

Burgemeester Femke Halsema in gesprek met een politieagente tijdens het protest op de Dam.Beeld ANP

Ook Halsema zelf zag al snel in dat het niet zou lukken te voldoen aan de afstandsregels. Voordat ze de demonstratie bezocht, zei ze al dat 1,5 meter afstand onmogelijk zou zijn. ‘Maar de demonstratievrijheid is een heel groot goed. De Veiligheidsdriehoek ziet geen grond de demonstratie te ontbinden. Het doel is ook te belangrijk. En uiteindelijk zijn de mensen zelf verantwoordelijk’, zei ze tegen AT5.

Later voegde ze daar in het tv-programma Op1 aan toe dat ze ‘overdonderd’ was door de omvang van de demonstratie. ‘We hadden ze met harde hand moeten verwijderen van een plein. Ik vond dat niet verantwoord, want dit had tot relletjes en gedoe geleid’, stelde de burgemeester van Amsterdam. ‘We staan als autoriteiten voor een duivels dilemma. Mensen staan vreedzaam te demonstreren en hadden mondkapjes om. Als ik het had kunnen voorzien, dan hadden we ze graag weggeleid.’

Minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid noemde de beelden van de demonstratie op de Dam pijnlijk om te zien. ‘In deze tijd waarin we er als samenleving alles aan doen om het coronavirus onder controle te houden, gaat dit echt buiten de perken.’ Hij stelde dat het toestaan van een demonstratie een verantwoordelijkheid is van de lokale driehoek van burgemeester, politie en het openbaar ministerie.

Ook op lokaal niveau leidde het tot grote ophef. Marianne Poot, fractieleider van de VVD in Amsterdam: ‘Het land zit midden in een volksgezondheidscrisis met als regel dat je 1,5 meter afstand houdt. Als dat niet kan, dan verwacht ik van de organisatie en van de burgemeester dat opgeroepen wordt om de demonstratie af te breken. Met als uiterste consequentie dat de politie ingrijpt.’

Annabel Nanninga, fractievoorzitter van Forum voor Democratie Amsterdam benadrukte dat demonstreren een grondrecht is. ‘Maar het kan niet zo zijn dat de burgemeester het Vondelpark afsluit bij drukte, boetes laat uitdelen, dat de horeca zich in bochten moet wringen en dat een evenement als dit alle coronaregels met voeten treedt.’ Zij eiste een spoeddebat met de burgemeester.

Demonstranten tijdens het protest op de Dam.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

PVV-leider Geert Wilders reageerde met een boze tweet. ‘Ben je horecaondernemer dan moet je met een meetlat 1,5 meter afstand tussen de tafeltjes op de terrassen realiseren op straffe van 4.000 euro boete. Maar ben je een linkse demonstrant, dan geldt de 1,5 meter ineens niet meer. Halsema zet links boven de wet en dat is corrupt.’

Ook Chris van Dam, Kamerlid voor het CDA, vond dat Halsema de veiligheid voorop had moeten stellen. ‘Zonodig moeten de regels worden aangepast om het aantal demonstranten te maximeren.’ 

VVD-kamerlid Dilan Yesilgöz was verbolgen: ‘Ik zie foto’s waarop de burgemeester doodleuk tussen de mensenmassa staat. Zonder mondkapje, en naar het lijkt zelfs binnen 1,5 meter. Wat is dit in hemelsnaam?’ 

D66-politicus Samira Rafaela zei weggelopen te zijn bij de demonstratie. ‘Het werd echt te druk.’

Lees verder

‘Als Zwarte Amerikaan ben je nooit, nóóit veilig’
Al dagen is de stad Minneapolis het toneel van demonstraties, brandstichting en plundering. De aanleiding: de dood van een zwarte man, de 46-jarige George Floyd, door politiegeweld. Weer eentje.

In gepolariseerde VS lijken de raciale scheidslijnen alleen maar dieper te worden
De aanleiding is politiegeweld tegen de zwarte bevolking, de achtergrond is de hardnekkige achterstand van die bevolking. De rellen in Minneapolis en elders in de Verenigde Staten verlopen volgens een patroon dat zich al zeker vijftig jaar periodiek herhaalt.

Ook de droom van de burgemeester van Minneapolis ging in vlammen op 
In Minneapolis gingen afgelopen weekend niet alleen tientallen winkels in vlammen op, maar ook de politieke droom van de Democratische burgemeester Jacob Frey.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden