Kritiek op Mao kan je in China zomaar je baan kosten

Kritiek op Mao kan Chinezen hun baan kosten. De afgelopen twee weken werden drie mensen ontslagen wegens 'verkeerde opmerkingen' over wijlen Mao Zedong.

De afgelopen weken werden verschillende mensen ontslagen wegens 'verkeerde opmerkingen' over wijlen Mao Zedong. Beeld afp

Een universiteitsprofessor in Jinan werd met vervroegd pensioen gestuurd nadat hij online had gezegd dat China's revolutionaire aartsvader Mao Zedong vijf miljoen doden op zijn geweten heeft. Een televisieproducent die hem bijviel, werd op staande voet ontslagen, net als een ambtenaar van een overheidsinstantie voor cultuur, die op zijn sociale media twitterde dat de viering van Mao's 123ste geboortedag hem deed denken aan een sekte die een 'duivel' vereert. Maandag werd zijn Weibo-account gewist wegens 'verkeerde uitspraken die de politieke discipline schenden'.

China heeft geen wetten om kritiek op Mao en andere partijhelden te straffen. De hoogste rechter van China, president van het Volkshof Zhou Qiang, legt zich daar niet bij neer. Hij trok deze week van leer tegen de scheiding van staat en magistratuur naar westers voorbeeld. In China zijn volgens Zhou rechters in dienst van de Communistische Partij en daarom dienen ze volgens hem te strijden tegen 'historisch nihilisme' rond revolutionaire figuren. Chinese rechters die hun baan willen behouden krijgen er daarmee een nieuwe taak bij: het beschermen van de eer van historische helden en het imago van leiders.

Jurisprudentie

Zhou Qiang heeft opgedragen jurisprudentie te verzamelen 'uit het ideologische veld' om tot een wettelijke basis te komen voor 'de bescherming van het imago van leiders en helden en de glorieuze geschiedenis van de partij en het leger'. Bijvoorbeeld de veroordeling door een Pekingse rechtbank van een historicus die onderzoek had gedaan naar vijf soldaten, die volgens de overlevering van een berg waren gesprongen, omdat ze zich niet aan de Japanse vijand wilden overgeven. Volgens deze intellectueel Hong Zhenkuai waren ze, iets minder heldhaftig, uitgegleden. Familieleden van de soldaten wonnen ook in hoger beroep: Hong moest zijn onderzoeksresultaten als 'laster' rectificeren.

Zo zijn er ook intellectuelen die morrelen aan de officiële geschiedschrijving over hongersnoden en modelsoldaten. Deze 'ziedende onderstroom van historisch nihilisme' is volgens president en partijleider Xi Jinping debet aan de ondergang van communistische regimes, zoals de Sovjet-Unie. Zelfs een milde opmerking door een relatief onbeduidende televisiecommentator is goed is voor een heksenjacht. Op dit moment richten de pijlen van Volksleger zich via de sociale media op de televisiepresentator Liang Hongda, die vraagtekens had gesteld bij Lei Feng. Dit voorbeeld van zelfopoffering werd in 1963 postuum door Mao geprezen; veel Chinezen twijfelen echter of Lei echt heeft bestaan. Maar dat Liang Hongda zei dat Lei Feng zo perfect is dat hij niet menselijk is, ging blijkbaar te ver.

De hoogste rechter van China, president van het Volkshof Zhou Qiang. Beeld epa

Verlengstuk van communistische partij

Zhou Qiang riep in een bijeenkomst van voorzitters van de provinciale rechtbanken rechters op 'het zwaard te trekken' tegen 'westerse ideeën over constitutionele democratie en de scheiding der machten', aldus een verslag in China Nieuwsdienst, het een-na-grootste staatspersbureau van China. De harde ideologische tirade van China's hoogste rechter is een teleurstelling voor diegenen die hopen dat drie jaar geleden ingezette hervormingen tot een onafhankelijke rechtstaat leiden. Toen beloofde Xi dat 'de macht gekooid zou worden door wetgeving'. Uiteindelijk blijven rechtbanken een verlengstuk van de communistische partij. Rechters die onafhankelijk van de staat willen werken of weerzin hebben tegen ideologische taken, worden over één kam geschoren met 'agitatoren die de communistische partij omver willen werpen'.

Online circuleert een petitie van enkele advocaten en hoogleraren, die vinden dat Zhou moet aftreden na zijn uitspraken. Vandaar Zhous eis dat de magistratuur zich 'vol enthousiasme' stort op ideologisch werk. Dat sluit aan op nieuwe richtlijnen van het Centraal Comité voor leidinggevenden in het onderwijs en de media. Hun vaste aanstellingen van die managers worden vervangen door contracten voor bepaalde tijd, waarbij personeel wordt afgerekend op trouw aan de partij en 'sterk politiek geloof'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.