Kritiek op hulp is veel te eenzijdig

Helpt ontwikkelingshulp? Die vraag stellen, is een stuk eenvoudiger dan hem beantwoorden. Dat blijkt opnieuw uit het interview met de Amerikaanse ontwikkelingseconoom William Easterly (Economie, 15 september) en het verslag van zijn toernee door Nederland in het Betoog (22 september)....

Easterly heeft zware kritiek op de ‘ontwikkelingsindustrie’ in het algemeen en op zijn prominente collega Jeffrey Sachs, die nauw betrokken is bij de Millennium Ontwikkelingsdoelen van de VN, in het bijzonder. Die kritiek lijkt mij onhoudbaar en gevaarlijk.

Vorig jaar heeft Easterly een boek gepubliceerd over de effecten van ontwikkelingshulp dat wereldwijd de aandacht trekt. De titel van dat boek, dat onlangs in Nederlandse vertaling verscheen, vat de kern van zijn kritiek aardig samen: The White Man’s Burden. Waarom heeft ontwikkelingshulp meer kwaad dan goed gedaan? (In de Engelse versie: Why the West’s Efforts to Aid the Rest Have Done So Much Ill and So Little Good).

In zijn boek noch in het interview in de Volkskrant zegt Easterly het met zoveel woorden, maar zijn boodschap is duidelijk: de gevestigde ontwikkelingshulp helpt niet; sterker, die heeft voor de hulpbehoevenden vooral schadelijke gevolgen.

Zulke kritiek is veel te algemeen en eenzijdig. Er is weliswaar van alles mis met ontwikkelingshulp, en ook met wat Easterly steevast aanduidt als de ‘internationale hulpbureaucratie’, maar veel concrete hulpprojecten op lokaal niveau (voorlichting over aids, voorzieningen voor schoon drinkwater, distributie van muskietennetten enzovoort) blijken wel degelijk effectief te zijn. Van vijftig jaar ontwikkelingshulp categorisch beweren dat de doelstellingen niet zijn gehaald, is aantoonbaar in strijd met de feiten.

De centrale stelling van William Easterly is onhoudbaar, maar zij is bovendien gevaarlijk. Zijn tendentieuze beschrijving van de werkelijkheid van ontwikkelingshulp (‘hulpindustrie’, ‘hulpbureaucratie’) speelt vooral die mensen in de kaart die al bij voorbaat weten dat ontwikkelingshulp gelijkstaat aan geld weggooien, en die vinden dat we er daarom maar beter helemaal mee op kunnen houden. Ironisch genoeg ondergraaft Easterly daarmee ook allerlei goede ideeën die hij heeft over ontwikkelingshulp, en die hij ook in dit interview poneert: ‘Hulp moet altijd de autonomie en de vrijheid van de ontvanger respecteren. Veel meer geld moet naar lokale ondernemers.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden