Kritiek op doden Tamils is niet gewenst

Bijna niemand in Sri Lanka durft hardop te zeggen dat de oorlog tegen de Tamils fout was. ‘Dissidenten worden vakkundig uit de weg geruimd.’

Onthullende foto’s van massagraven aan de noordoostkust van Sri Lanka, waar het leger de Tamil Tijgers definitief versloeg, verstoren lichtelijk het bevrijdingsfeest in de hoofdstad. Sinds bronnen binnen de Verenigde Naties bevestigen dat er minstens 20.000 burgers in het oorlogsgebied sneuvelden, staat president Mahinda Rajapaksa er wat bleekjes bij op zijn levensgrote afbeeldingen in de stad. De regering beweerde dat er niet meer dan 7.000 doden vielen. De aanhoudende regens van granaten en mortieren moeten vooral in de laatste weken van het militaire offensief een bloedbad onder burgers hebben aangericht.

Volgens een groepje jongens dat zichzelf nationalistische Singhalezen noemt, komen de belastende foto’s wel heel toevallig op de dag nadat de VN-mensenrechtencommissie onder druk van China tegen een oorlogstribunaal voor Sri Lanka stemde. Een aantal westerse landen hadden aangedrongen op een internationaal onderzoek, dat zowel de misdaden van de Tamil Tijgers als van het regeringsleger moet onderzoeken.

‘Jullie in het westen zijn zulke slechte verliezers’, concludeert een jongen, die trots poseert voor een portret van de president. ‘Dat gezeur over het aantal omgekomen Tamils. Wat maakt het nog uit. De oorlog is toch voorbij?’

De Singhalese regering is eveneens geïrriteerd over de berichtgeving rond het hogere dodental. Ook al is Sri Lanka een klein eiland in de grote Indiase Oceaan, het land duldt geen enkele westerse inmenging of kritiek.

In de Tamilwijk Wellawatte reageren de bewoners geschokt op de foto’s van de massagraven. Het hogere aantal burgerslachtoffers komt niet als een verrassing. De Tamils waren er al eerder over geïnformeerd door familieleden in het noorden, maar ze durfden er niet openlijk over te praten.

In de wijk, waar veel kleurrijke hindoetempels en markten zijn, hangen overal bevrijdingsvlaggen. Niet dat de Tamils de oorlog steunden, maar ze vrezen voor verraders te worden uitgemaakt als ze niet deelnemen aan de bevrijdingsfestiviteiten.

Zeker nu de ‘humanitaire ramp’, zoals de regering de burgeroorlog noemt, voorbij is, durft bijna geen intellectueel meer hardop te zeggen tegen de oorlog te zijn. ‘Dissidenten worden vakkundig uit de weggeruimd. Je krijgt een auto-ongeluk of, zoals in het geval van enkele kritische journalisten, je wordt doorgeschoten’, zegt een wetenschapper die zijn naam liever niet in de krant heeft.

Wie geen blad voor zijn mond wenst te nemen is Nesiah Devanesan, een voormalige hoge ambtenaar uit de noordelijkste stad, Jaffna. De vader van rebellenleider Prabhakaran werkte ooit onder hem. Hij kende de jonge Prabhakaran goed.

Devanesan schopte het als Tamil behoorlijk ver in een land waar deze bevolkingsgroep als minderheid gediscrimineerd wordt. Bij overheidsdiensten werken nauwelijks Tamils. Tot Devanesans verdriet besloten al zijn kinderen en kleinkinderen na hun studie definitief in het buitenland te blijven wonen.

‘De oorlog heeft alleen niets opgeleverd’, zegt hij. ‘De beide bevolkingsgroepen zijn opnieuw in twee kampen opgedeeld. Zelfs de gematigde Tamilpartijen worden door de Singhalese politici als verliezers beschouwd, en met verliezers hoef je nu eenmaal niet te onderhandelen, luidt hun argument.’

Devanesans laatste woorden vallen weg door het geluid van twee straaljagers. ‘Bommenwerpers’, zegt de bejaarde ambtenaar die ooit aan Harvard studeerde. ‘Tijdens de oorlog wisten we dat ze op weg waren naar het noorden voor nieuwe luchtaanvallen.’

Ook de Singhalese academicus Jehan Perera, directeur van de Nationale Vredesraad, was een groot voorstander van onderhandelingen met de rebellen. Vredesbesprekingen waren in dat geval nu een logische tweede stap geweest. ‘Maar de president staat bekend als een hardliner en wenste de hele top van de Bevrijdingstijgers van Tamil Eelam, de LTTE, te elimineren.’ In zijn overwinningstoespraak voor het parlement sprak de president over ‘patriotten en landverraders’.

Ook Perera verwacht niet op korte termijn dat de positie van de Tamils in Sri Lanka zal verbeteren. Volgend jaar zijn er verkiezingen. De president wordt gesteund door een nationalistisch blok van Singhalezen. Aanhangers daarvan adviseren Tamils regelmatig ‘op te hoepelen’ naar de Zuid-Indiase deelstaat Tamil Nadu.

Economische groei en stabiliteit zijn de belangrijkste prioriteiten voor de president. De bevolking beklaagt zich erover dat door de oorlog de voedselprijzen te veel zijn gestegen. Als zoethoudertje mogen de Tamils in het noorden in augustus naar de stembus. Maar het merendeel van de bevolking zit dan nog steeds in vluchtelingenkampen.

De Singhalese regering blijft de Tamils wantrouwen. In het geheim worden Singhalezen aangespoord naar het noorden te verhuizen, zodat de Tamils er niet meer de meerderheid vormen. Het leger moet, als straks de vluchtelingen naar huis zijn teruggekeerd, met 100 duizend man extra de Tamildorpen bewaken.

Ooit begonnen de Tamil Tijgers uit frustratie met de oorlog, omdat ieder vredesinitiatief de kop in werd gedrukt.

In de Tamilwijk vertellen jongeren dat in de vluchtelingenkampen in de Indiase deelstaat Tamil Nadu duizenden jongeren met voormalige rebellenleiders klaar staan. Ze zijn bereid de wapens op te pakken mocht er opnieuw niet naar de Tamils worden geluisterd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden