Krijgt Hamza B. in Marokko een eerlijk proces?

Rechtszaak tegen Marokkaanse Nederlander in Tanger

Hamza B. stond dinsdag voor de Marokkaanse rechter voor een dubbele moord en een drievoudige poging tot moord, gepleegd in Nederland. Maar het rechtssysteem van Marokko heeft een discutabele reputatie.

De rechtbank in Tanger waar Hamza B voor de rechter moet verschijnen. B. wordt verdacht van betrokkenheid bij de dubbele liquidatie in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt op 29 december 2012. Hij werd in juni vorig jaar op de luchthaven van Tanger opgepakt. Foto anp

Hamza B. staat er dinsdagochtend stilletjes bij in de rechtbank van de Marokkaanse havenstad Tanger. Zijn vettige halflange haren zijn naar achter gekamt. En het Nike-trainingsjasje van de gewezen kickbokser knelt om zijn inmiddels mollige lichaam. De verdachte van een dubbele moord en drievoudige poging tot moord kijkt niet op of om.

En dat terwijl er in de kleine rechtszaal luid wordt gediscussieerd over de vraag of zijn zaak vandaag inhoudelijk behandeld wordt. In de Marokkaanse rechtbank weet je het namelijk nooit zeker. Gebeurt het vandaag, dan kan het zomaar zijn dat de 27-jarige Marokkaanse Nederlander over enkele uren veroordeeld is tot een levenslange celstraf. Want de twee weken tijd die Nederlandse rechters doorgaans na de zitting nemen om een strafdossier te bestuderen en om de argumenten van de advocaat en de aanklager te wegen, die tijd heeft de Marokkaanse rechter niet nodig.

Om de zwijgende B. heen cirkelen advocaten in zwarte toga's, ze schreeuwen tegen elkaar en tegen de geïrriteerd kijkende rechter. Het kan toch niet zo zijn dat de zaak weer vertraging oploopt, roepen de twee raadsmannen die B.'s vermoedelijke slachtoffers vertegenwoordigen. Ze verwijten de tegenpartij het proces te vertragen. 'Het duurt nu al meer dan een jaar.'

'Het gaat hier om waarheidsvinding', werpen B.'s advocaten luidkeels en met grote armgebaren tegen. Ze eisen opnieuw uitstel - voor de vierde keer. De tweede advocaat is immers gisteren pas benoemd. En hoe kan hij zich het vijfduizend pagina tellende dossier nu al eigen hebben gemaakt?

(Tekst loopt door onder infographic)

Foto De Volkskrant

Wildwest

B. is een van de zes verdachten van de wildwestschietpartij in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt op 29 december 2012. In de kogelregen lieten twee twintigers het leven, een derde slachtoffer, Benaouf A., kon ontkomen. Ook twee motoragenten werden onder vuur genomen.

Deze schietpartij staat niet op zich. Het was waarschijnlijk de derde, en vooralsnog de heftigste aanslag in het nog altijd slepende conflict in de Amsterdamse onderwereld (zie bovenstaande graphic). De vete ontstond nadat ruim 200 kilo cocaïne was verdwenen uit de Antwerpse haven. Sindsdien zijn er grofweg twee kampen te onderscheiden: de groep rondom de inmiddels geliquideerde beroepscrimineel Gwenette Martha en de groep rondom Benaouf A., die inmiddels vastzit wegens mogelijke betrokkenheid bij een liquidatie in Antwerpen.

Toen begin 2013 de eerste verdachte van de Staatsliedenbuurtliquidaties werd aangehouden in Amsterdam, 'vluchtte' B., die zegt onschuldig te zijn, naar Tanger. Enkele maanden later ving de Nederlandse politie in een afgeluisterd telefoongesprek op dat zijn vriendin hem daar zou komen opzoeken en dat hij haar zou ophalen van het vliegveld. Daarop werd de Marokkaanse justitie geïnformeerd en werd B. gearresteerd op het vliegveld.

Deze werkwijze is het gevolg van een onlangs gesloten verdrag tussen Nederland en Marokko. Om te voorkomen dat Nederlands-Marokkaanse criminelen met een dubbel paspoort zich veilig wanen in het land van hun ouders, is afgesproken dat Marokko ze berecht. Het land levert geen onderdanen uit, maar wil ook niet langer een schuilplaats zijn voor criminelen die in het buitenland misdrijven plegen.

Discutabele reputatie

'De Nederlandse justitie grijpt deze zaak aan om te zeggen: vluchten heeft geen zin. Maar het is maar de vraag of Hamza B. daar een eerlijk proces krijgt', zegt Gabriël Meijers, de Nederlandse advocaat van B., vanuit Amsterdam. Hoewel het de laatste jaren beter gaat, heeft Marokko nog altijd een discutabele reputatie. Volgens het Amerikaanse World Justice Project gaat het Marokkaanse rechtssysteem gebukt onder corruptie en machtsmisbruik. Zo zou Hamza B. vlak na zijn arrestatie in Marokko zijn mishandeld.

De samenvatting van het dikke strafdossier is verkeerd in het Arabisch vertaald: daarin staat te lezen dat slachtoffer Benaouf A. de voormalige kickbokser heeft herkend vlak voor het vuurwapengeweld op 29 december 2012 losbarstte. A. heeft echter verklaard dat hij Hamza B. niet heeft herkend, maar later via via heeft gehoord dat hij erbij betrokken zou zijn. Bovendien zou B. geen Arabisch spreken en is er tot nu toe nog geen tolk aanwezig geweest bij de rechtszittingen. Meijers: 'Hij begrijpt niks van wat er wordt gezegd.'

Zwager

Onzin, zegt Abdelkhaliq Belhaj. 'Hamza spreekt best Arabisch.' Belhaj is speciaal vanuit Nederland naar Tanger gereisd - 'met de bus, want dat is goedkoper' - om de zitting van zijn voormalige zwager bij te wonen. Bevend van woede observeert hij de voormalige kickbokser in de rechtszaal. Belhaj was tot 2005 getrouwd met de zus van Hamza. Hij is ervan van overtuigd dat Hamza, die hij kent 'als een opvliegende crimineel', heeft gedaan waarvan hij hier vandaag wordt beticht.

En niet alleen dat. In 2007 werd Belhaj zelf onder vuur genomen voor de voordeur van zijn woning in Amsterdam, nadat het huwelijk met Hamza's zus was misgelopen. Hij heeft het politierapport bij zich om het te bewijzen en zal later, buiten het gerechtsgebouw, zijn bloes open knopen om te laten zien waar de kogels zijn lichaam binnen drongen. 'Ik ben geraakt door zeventien kogels. Hamza heeft dat gedaan', zegt hij stellig. 'Maar hij werd vrijgesproken wegens gebrek aan bewijs', vertelt hij als hij teleurgesteld het gerechtsgebouw heeft verlaten.

De rechter heeft zojuist besloten de zaak weer uit te stellen, en B. is zwijgend afgevoerd. Ook Belhaj vreest dat het geen eerlijk proces zal worden, maar om heel andere redenen dan advocaat Meijers. 'Ik ben bang dat zijn familie via tussenpersonen de rechter omkoopt, waardoor de straf laag uit zal vallen. Dat zou heel erg zijn, want hij verdient de doodstraf.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.