Krijgt Europa opnieuw last van een IJslandse vulkaan?

Zaterdagavond barstte de IJslandse vulkaan Grímsvötn plotseling uit. De lokale vliegvelden moesten tijdelijk dicht. Taferelen die doen denken aan vorig jaar, toen een uitbarsting van de IJslandse Eyjafjallajökull het Europese vliegverkeer dagenlang platlegde. Komt het nu opnieuw zover?

Beeld afp

De rook van de Grímsvötn zal volgens de Europese luchtvaartdienst Eurocontrol het Europese vliegverkeer niet ontregelen. Althans: nog niet. Het is moeilijk te zeggen wat de vulkaan precies gaat doen, zeggen deskundigen.

Motoruitval
De scherpe vulkaanas kan vliegtuigen die erdoorheen vliegen beschadigen en zelfs motoruitval veroorzaken. In het gebied rondom de Grímsvötn houdt men rekening met smeltwaterstromen. De uitbarsting duwde een rookkolom van zo'n 20 kilometer de lucht in, overigens overwegend bestaand uit stoom. Volgens experts gaat het om de heftigste eruptie van de vulkaan in tientallen jaren.

Toch is de Grímsvötn een heel ander soort vulkaan dan de Eyjafjallajökull, die vorig jaar maart en april de luchtvaart boven Europa ontwrichtte.

De Grímsvötn, in het zuidoosten van IJsland, is de actiefste vulkaan van het land. Sinds de middeleeuwen is de vulkaan al zo'n vijftig keer uitgebarsten. De laatste keer was in 2004, al zijn er ook wetenschappers die denken dat de vulkaan afgelopen november nog een kleine oprisping had. Toen zwol het smeltwater vanuit de gletsjer waaronder de vulkaan ligt opeens aan.

Jaar
Het is te vroeg om te voorzien wat de Grímsvötn verder zal doen, zegt vulkaandeskundige Manfred van Bergen van de Universiteit Utrecht. 'Aan het begin van de vorige eeuw heeft deze vulkaan een uitbarsting gehad die ongeveer een jaar aanhield. Of deze eruptie invloed zal hebben op het vliegverkeer, is dus eigenlijk nog niet goed te zeggen.' Recentere uitbarstingen duurden korter: die in 2004 duurde vijf dagen, een eruptie in 1998 hield tien dagen aan.

De Grímsvötn is onderdeel van een ingewikkeld systeem van vulkaanmonden en scheuren in de aardkorst, dat aan het zicht wordt onttrokken door IJslands grootste gletsjer, de Vatnajökull-ijskap. 'Bij een vulkaan denk je aan een berg met een gat erin, maar zo is het hier niet', zegt Van Bergen. Over wat zich precies onder de ijskap afspeelt, breken geologen zich al jaren het hoofd: volgens sommige zijn er drie vulkanen, andere houden het op vier.

Ergste vulkaanramp
De beruchtste vulkaan ter plaatse is de Bárdabunga-vulkaan, die in 1910 voor het laatst uitbarstte. Bovendien is het systeem verbonden met de Laki-vulkaan, in feite een sleuf in de grond die in 1783 verantwoordelijk was voor de ergste vulkaanramp uit de recente geschiedenis. In de nasleep van die uitbarsting kwamen naar schatting 25 duizend mensen om het leven, vooral door de hongersnood en de tijdelijke klimaat­afkoeling die op de uitbarsting volgden.

Met zulk vulkanisch geweld in de buurt maakt vulkaanexpert Van Bergen zich eigenlijk weinig zorgen. 'Je kunt niet zeggen dat dit een signaal is dat er meer op komst is. Deze eruptie zat er al een tijdje aan te komen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden