6 vragenVreugdevuren Nieuwjaarsnacht

Krijgt burgemeester Krikke na onderzoek de schuld van de uit de hand gelopen vreugdevuren?

Schade op de Boulevard in Scheveningen door vliegende vonken afkomstig van het grote Nieuwjaarsvuur op het strand.Beeld ANP

Na woensdagnacht het debat over de Haagse coalitiecrisis, wacht burgemeester Pauline Krikke donderdag het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) over de vreugdevuren in Scheveningen tijdens de afgelopen jaarwisseling. Zes vragen over dit onderzoek en de politieke consequenties:

Wat ging er mis met de vreugdevuren?

Al jaren bouwen zowel inwoners van Duindorp als van Scheveningen tussen Kerst en Oudjaar gigantische torens van pallets. In de Nieuwjaarsnacht worden ze aangestoken. Het is een wedstrijd geworden wie als eerste het hoogste vreugdevuur heeft: Scheveningen, op het strand ten noorden van de haven, of Duindorp, ten zuiden. Sinds 2014 staat het gebruik op de lijst van immaterieel cultureel erfgoed in Nederland.

Door de hitte en de stevige westenwind ontstonden afgelopen jaarwisseling op het Scheveningse strand vuurtornado’s en een vonkenregen. Die verplaatsten zich richting de boulevard en Scheveningen-Dorp. Op straat moesten feestvierders vluchten voor brandend houtskool. De brandweer rukte uit en moest de kerk en daken van omliggende woningen nathouden. Er ontstond veel schade aan huizen, fietsen en auto’s. De straten waren op Nieuwjaarsdag zwart van de as en roet.

Wat waren de afspraken tussen bouwers en gemeente?

Beide palletstapels mochten maximaal 35 meter hoog zijn, met een volume van 10 duizend kubieke meter. Maar de bouwers zeiden niets te weten van die grenzen. Uit de duizenden pagina’s aan documenten die de gemeente dit voorjaar openbaar heeft gemaakt, bleek dat er al op 28 december ruzie was. Toezichthouders waarschuwden de Duindorpers dat hun brandstapel bijna aan het maximum zat.

Op 29 december liet burgemeester Pauline Krikke de bouw stilleggen. De Duindorpers waren furieus en eisten dat Scheveningen ook moest stoppen. Op 30 december zette Krikke ook de bouw van de noordelijke brandstapel stop. Maar er kwamen toch weer vrachtwagens met pallets naar het strand en ’s nachts werd er verder gebouwd. Uiteindelijk was de stapel van Duindorp 41,40 meter hoog (inclusief torentje) en die van Scheveningen 38,70 meter.

Waarom greep de gemeente niet in?

Krikke wordt ’s nachts gewaarschuwd dat er weer wordt gebouwd, maar besluit niet in te grijpen. Dan zou de ME in het donker een knokpartij riskeren op de top van de brandstapel. Het aansteken van de twee brandstapels in de Nieuwjaarsnacht wordt niet verboden – de gemeente ziet zich voor een voldongen feit geplaatst. Wel worden op het strand de veiligheidshekken verder van de stapels geplaatst. 

Op Nieuwjaarsdag zegt Krikke dat de bouwers de afspraken ‘met voeten hebben getreden’. Nieuw is de spanning tussen gemeente en bouwers zeker niet. In 2016 concludeerde toenmalig burgemeester Jozias van Aartsen ook al dat de veiligheidsrisico’s van de ‘gedoogvuren’ eigenlijk ‘onacceptabel en onverantwoord’ waren.

Wat moet de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) duidelijk maken?

De OVV kijkt onder meer naar de voorbereidingen in Scheveningen en Duindorp, naar de afspraken tussen gemeente en bouwers en naar de oorzaak van de vonkenregen. Zo zal duidelijk worden of bij het Scheveningse vreugdevuur diesel of andere brandversnellers zijn gebruikt.

Welke (politieke) consequenties dreigen?

De grote vraag is of burgemeester Krikke het rapport overleeft. Waren de afspraken met de bouwers duidelijk? Heeft ze belangrijke waarschuwingen genegeerd? Communiceerde ze goed? Gold een convenant tussen bouwers en gemeente uit 2016 ook dit keer, of niet? 

De gemeenteraad is al een paar keer hard met Krikke gebotst over haar bestuursstijl en wijze van communiceren. Het zal van de toon van de OVV afhangen of zij wordt gezien als de ‘hoofdschuldige’. In het uiterste geval zal de burgemeester besluiten tot aftreden – of dwingt de gemeenteraad haar daartoe.

Zijn er dit jaar weer vreugdevuren?

Dat zal mede afhangen van de conclusies van het onderzoek. De politieke partijen zijn – ook binnen de coalitie – verdeeld. De bouwers hebben na de vonkenregen excuses aangeboden en gezegd dat ze de volgende keer kleinere stapels willen maken, zonder wedstrijdelement.

Een verbod op vreugdevuren klinkt logisch, maar is riskant. Tot in de jaren negentig waren er talloze vreugdevuren op het strand en elders in de stad. Het leidde tot ernstige overlast, brandjes en confrontaties met de politie. Niemand wil terug naar die anarchie.

Lees verder

Kritiek op haar bestuursstijl blijft burgemeester Krikke van Den Haag achtervolgen. Ook met het onderzoek naar de nieuwjaarsbranden ging het mis. Lees het profiel van Pauline Krikke. 

Na de vonkenregen in Scheveningen doen de bouwers er alles aan om hun geliefde nieuwjaarsvuur te redden. En het zou ze best eens kunnen lukken.

Elk jaar wordt het vreugdevuur in Duindorp hoger. Verslaggever Rik Kuiper liep in 2016 mee met de bouwers. Lees zijn reportage. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden